Kimyəvi tarazlıq

PDF yüklə

Aşağıdakı məsələlər müxtəlif illərin kimya olimpiadalarından seçilmiş kimyəvi tarazlıq, $K_c$, $K_p$, temperatur və təzyiqin tarazlığa təsiri və tarazlıq hesablamaları mövzularını əhatə edir.

Mündəricat

1. Məsələ 1–58 · Türkiyə Kimya olimpiadası 1-ci tur.
2. Məsələ 59–92 · ABŞ Kimya Olimpiadası
3. Məsələ 93–97 · Avstraliya Kimya Olimpiadası
4. Məsələ 98–103 · Belarus Kimya Olimpiadası

Məsələ 1–58 · Türkiyə Kimya olimpiadası 1-ci tur.

Məsələ 1Orta

Aşağıdakı reaksiyanın tarazlıq sabiti 25 °C-də $1.6\times10^{-2}$, 125 °C-də isə $2.7\times10^{-5}$-dir.

$$\mathrm{AB}(g)+\mathrm{C}(g)\rightleftharpoons 2\mathrm{D}(g)$$

Bu reaksiya haqqında aşağıdakı ifadələrdən hansı yanlışdır?

A) Katalizator əlavə edilməsi reaksiyanın tarazlıq sabitini dəyişmir.

B) Reaksiya ekzotermikdir.

C) Ümumi təzyiq artırıldıqda məhsulun parsial təzyiqi artır.

D) Sistemdə C qazının miqdarının artırılması D qazının parsial təzyiqini azaldır.

E) Həcmin artırılması tarazlığın vəziyyətinə təsir etmir.

(Türkiyə 1997)

Məsələ 2Orta

1.0 L həcmli qabda olan 1.0 mol $\mathrm{NH}_3$ qazının 300 K-də aşağıdakı tarazlıq reaksiyası üzrə parçalanması müşahidə olunur:

$$2\mathrm{NH}_3(g)\rightleftharpoons\mathrm{N}_2(g)+\mathrm{H}_2(g)$$

Reaksiya tarazlığa çatdıqda $\mathrm{H}_2(g)$ qazının miqdarı 0.45 mol olur.

Tarazlıq sabitini ($K$) hesablayın.

A) $1.13\times10^{-2}$

B) $4.34\times10^{-2}$

C) $3.57\times10^{-2}$

D) $2.07\times10^{-2}$

E) $2.79\times10^{-2}$

(Türkiyə 1997)

Məsələ 3Orta

Aşağıdakılardan hansı kimyəvi tarazlığı pozmur?

A) Temperaturun azaldılması

B) Katalizator əlavə edilməsi

C) Reagentlərdən birinin qatılığının artırılması

D) Məhsullardan birinin qatılığının azaldılması

E) Məhsullardan birinin reaksiya mühitindən uzaqlaşdırılması

(Türkiyə 1999)

Məsələ 4Orta

Əhəngdaşı qapalı qabda 600 °C-də qızdırıldıqda aşağıdakı reaksiya üzrə parçalanır:

$$\mathrm{CaCO}_3(s)+\text{istilik}\rightleftharpoons\mathrm{CaO}(s)+\mathrm{CO}_2(g)$$

Tarazlıqda $\mathrm{CO}_2(g)$ qazının miqdarını artırmaq üçün aşağıdakılardan hansı edilməlidir?

A) $\mathrm{CaCO}_3$ miqdarı artırılmalıdır.

B) CaO miqdarı artırılmalıdır.

C) CaO sistemdən uzaqlaşdırılmalıdır.

D) Temperatur artırılmalıdır.

E) Ümumi həcm azaldılmalıdır.

(Türkiyə 2000)

Məsələ 5Orta

Bərabər mol miqdarında $\mathrm{CO}(g)$ və $\mathrm{H}_2\mathrm{O}(g)$ qapalı qaba daxil edilir və temperatur 500 °C-yə qaldırılır.

Bu anda qabdakı ümumi təzyiq 1 atm-dir. Daha sonra reaksiya başlayır və aşağıdakı tarazlıq yaranır:

$$\mathrm{CO}(g)+\mathrm{H}_2\mathrm{O}(g) \rightleftharpoons \mathrm{CO}_2(g)+\mathrm{H}_2(g)$$ $$K_p(500\,^\circ\mathrm{C})=5.5$$

Tarazlıqda $\mathrm{CO}_2(g)$ qazının parsial təzyiqi neçə atm-dir?

A) 1.00

B) 0.85

C) 0.70

D) 0.45

E) 0.35

(Türkiyə 2000)

Məsələ 6Orta

Aşağıdakı tarazlıq reaksiyasına nəzər salın:

$$\mathrm{H}_2(g)+\mathrm{Cl}_2(g) \rightleftharpoons 2\mathrm{HCl}(g)$$ $$\Delta H^\circ=-144\ \mathrm{kJ} \qquad K=1.2\times10^{-4}$$

Aşağıdakı dəyişikliklərdən hansı HCl-in çıxımını artırır?

A) Sistemə katalizator əlavə edilməsi

B) Ümumi təzyiqin artırılması

C) Həcmin artırılması

D) Sistemdən müəyyən miqdarda $\mathrm{Cl}_2(g)$ uzaqlaşdırılması

E) Temperaturun azaldılması

(Türkiyə 2001)

Məsələ 7Orta

Aşağıdakı reaksiyadan alınan hidrogenin miqdarı hansı şəraitdə artır?

$$\mathrm{CH}_4(g)+\mathrm{H}_2\mathrm{O}(g) \rightarrow \mathrm{CO}(g)+3\mathrm{H}_2(g)$$ $$\Delta H=206\ \mathrm{kJ}$$

A) Aşağı temperatur və yüksək təzyiqdə

B) Aşağı temperatur və aşağı təzyiqdə

C) Yüksək temperatur və yüksək təzyiqdə

D) Yüksək temperatur və aşağı təzyiqdə

E) $\mathrm{CH}_4/\mathrm{H}_2\mathrm{O}$ nisbətini əhəmiyyətli dərəcədə artırmaqla

(Türkiyə 2001)

Məsələ 8Orta

Aşağıdakı reaksiyada HI əmələ gəlməsini hansı dəyişiklik azaldır?

$$\mathrm{H}_2(g)+\mathrm{I}_2(g) \rightleftharpoons 2\mathrm{HI}(g)$$ $$\Delta H=52.96\ \mathrm{kJ}$$

A) $\mathrm{H}_2$ miqdarını artırmaq

B) HI-ı sistemdən uzaqlaşdırmaq

C) Reaksiya qabının həcmini iki dəfə azaltmaq

D) Temperaturu azaltmaq

E) $\mathrm{I}_2$ miqdarını artırmaq

(Türkiyə 2002)

Məsələ 9Orta

Sənayedə $\mathrm{NH}_3$ sintezi üçün istifadə olunan hidrogen qazı təbii qaz üzərindən su buxarı keçirilərək aşağıdakı reaksiya üzrə alınır:

$$\mathrm{H}_2\mathrm{O}(g)+\mathrm{CH}_4(g) \rightleftharpoons \mathrm{CO}(g)+3\mathrm{H}_2(g)$$ $$K_c(1000\ \mathrm{K})=3.8\times10^{-3}$$

Bu reaksiya üçün $K_p$ sabitinin qiyməti nə qədərdir?

A) $3.8\times10^{-3}$

B) $4.6\times10^{-5}$

C) $5.7\times10^{-7}$

D) 0.312

E) 25.6

(Türkiyə 2003)

Məsələ 10Orta

Aşağıdakı tarazlıq reaksiyasına nəzər salın:

$$\mathrm{N}_2(g)+\mathrm{O}_2(g) \rightleftharpoons 2\mathrm{NO}(g)$$ $$\Delta H^\circ=180.5\ \mathrm{kJ}$$

Aşağıdakılardan hansı tarazlıqda NO miqdarını artırır?

A) Qabın həcmini iki dəfə artırmaq

B) Ümumi təzyiqi iki dəfə azaltmaq

C) Reaksiyanın temperaturunu artırmaq

D) Reaksiya qarışığına katalizator əlavə etmək

E) Reaksiya qarışığındakı $\mathrm{O}_2$ qazının mol sayını azaltmaq

(Türkiyə 2003)

Məsələ 11Orta

Bərabər qatılıqlarda $\mathrm{NO}(g)$ və $\mathrm{Cl}_2(g)$ qazları 300 K-də qaba daxil edilir və aşağıdakı reaksiya üzrə tarazlıq yaranana qədər saxlanılır:

$$2\mathrm{NO}(g)+\mathrm{Cl}_2(g) \rightleftharpoons 2\mathrm{NOCl}(g)+\text{enerji}$$

Bu tarazlıq sistemi haqqında aşağıdakı ifadələrdən hansı yanlışdır?

A) Düz və əks reaksiyaların sürətləri bərabər və sabitdir.

B) Tarazlıqda $\mathrm{NO}(g)$ və $\mathrm{NOCl}(g)$ qazlarının qatılıqları bərabərdir.

C) Tarazlıqda $\mathrm{NO}(g)$, $\mathrm{Cl}_2(g)$ və $\mathrm{NOCl}(g)$ qazlarının qatılıqları sabit qalır və onların qiymətləri tarazlıq sabiti ilə əlaqəlidir.

D) Tarazlıqdakı sistemə sabit temperatur və həcmdə müəyyən miqdarda $\mathrm{NO}(g)$ əlavə edilərsə, daha çox məhsul əmələ gələr.

E) Tarazlıqdakı sistemin temperaturu artırıldıqda tarazlıq sabitinin qiyməti ilkin qiymətindən kiçik olur.

(Türkiyə 2004)

Məsələ 12Orta

0.006 mol $\mathrm{N}_2\mathrm{O}_4(g)$ 25 °C-də əvvəlcə boş olan 1.0 L həcmli qaba daxil edilir və aşağıdakı reaksiya üzrə tarazlıq yaranana qədər saxlanılır:

$$\mathrm{N}_2\mathrm{O}_4(g) \rightleftharpoons 2\mathrm{NO}(g)$$

Tarazlıqda ümumi təzyiq 0.212 atm olur.

25 °C-də tarazlıq sabitini ($K_p$) hesablayın.

A) 1.44

B) 0.05

C) 0.21

D) 20.0

E) 4.76

(Türkiyə 2004)

Məsələ 13Orta

1.5 L həcmli qaba 1.5 mol $\mathrm{CO}(g)$ və 3.0 mol $\mathrm{H}_2(g)$ daxil edilir.

Aşağıdakı reaksiya 500 K-də tarazlığa çatır:

$$\mathrm{CO}(g)+2\mathrm{H}_2(g) \rightleftharpoons \mathrm{CH}_3\mathrm{OH}(g)$$

Tarazlıqda $\mathrm{CH}_3\mathrm{OH}(g)$ miqdarı 1.2 mol olur.

500 K-də tarazlıq sabitinin ($K_c$) ədədi qiyməti nə qədərdir?

A) 15

B) 75

C) 25

D) 37.5

E) 50

(Türkiyə 2005)

Məsələ 14Orta

Kimyəvi tarazlıq yarandıqda aşağıdakı ifadələrdən hansı doğrudur?

A) Bütün kimyəvi proseslər dayanır.

B) Düz və əks reaksiyaların sürətləri bərabərləşir.

C) Düz və əks reaksiyaların sürət sabitləri bərabərləşir.

D) Məhsulların qatılığı reagentlərin qatılığından böyük olur.

E) Heç biri.

(Türkiyə 2005)

Məsələ 15Orta

Aşağıdakı reaksiyaların 325 K-də tarazlıq sabitləri verilmişdir:

$$2\mathrm{BaO}+\mathrm{O}_2 \rightleftharpoons 2\mathrm{BaO}_2 \qquad K_1=2.0$$ $$2\mathrm{H}_2\mathrm{O}_2 \rightleftharpoons 2\mathrm{H}_2\mathrm{O}+\mathrm{O}_2 \qquad K_2=8.0$$

Aşağıdakı reaksiyanın 325 K-də tarazlıq sabitini hesablayın:

$$\mathrm{BaO}_2+\mathrm{H}_2\mathrm{O} \rightleftharpoons \mathrm{BaO}+\mathrm{H}_2\mathrm{O}_2$$

A) 16

B) 0.25

C) 4.0

D) 2.0

E) 1.0

(Türkiyə 2006)

Məsələ 16Orta

$\mathrm{PCl}_5$ 250 °C-də aşağıdakı reaksiya üzrə parçalanır:

$$\mathrm{PCl}_5(g) \rightleftharpoons \mathrm{PCl}_3(g)+\mathrm{Cl}_2(g)$$

Təcrübədə 2.69 g $\mathrm{PCl}_5$ 1.00 L həcmli qabda 250 °C-də parçalandıqda təzyiq 1.00 atm olaraq ölçülür.

Qalan $\mathrm{PCl}_5$ qazının parsial təzyiqini atm ilə hesablayın.

A) 0.1

B) 1.0

C) 0.5

D) 0.6

E) 0.8

(Türkiyə 2006)

Məsələ 17Orta

1.0 atm təzyiqdə A qazı olan qab ilə 1.0 atm təzyiqdə B qazı olan qab bir-birinə kran vasitəsilə birləşdirilmişdir.

Kran açıldıqda qazlar sabit təzyiqdə və 100 °C-də qarışır.

Bu qazlar arasında aşağıdakı tarazlıq reaksiyası baş verir:

$$2\mathrm{A}(g)+\mathrm{B}(g) \rightleftharpoons \mathrm{C}(g)$$

Reaksiya sabit temperaturda tarazlığa çatdıqda qalan A qazının parsial təzyiqi əmələ gələn C qazının parsial təzyiqindən iki dəfə böyükdür.

Ümumi təzyiqi atm ilə hesablayın.

A) 2.0

B) 1.5

C) 0.5

D) 3.0

E) 2.5

(Türkiyə 2007)

Məsələ 18Orta

Aşağıdakı tarazlıq reaksiyasına nəzər salın:

$$\mathrm{PCl}_5(g) \rightleftharpoons \mathrm{PCl}_3(g)+\mathrm{Cl}_2(g)$$ $$\Delta H=60.0\ \mathrm{kJ}$$

$T$ temperaturunda tarazlıq sabiti $K$-dır.

Temperatur artırılır və daha yüksək temperaturda yeni tarazlıq yaranır.

Aşağıdakı ifadələrdən hansı və ya hansıları yanlışdır?

I. Tarazlıq sabiti $K$-nın qiyməti artmışdır.

II. $\mathrm{PCl}_3$ miqdarı azalmışdır.

III. Molekulların ümumi sayı artmışdır.

A) Yalnız I

B) I və II

C) Yalnız II

D) I, II və III

E) I və III

(Türkiyə 2007)

Məsələ 19Orta

$\mathrm{PCl}_5$ aşağıdakı reaksiya üzrə parçalanır:

$$\mathrm{PCl}_5(g) \rightleftharpoons \mathrm{PCl}_3(g)+\mathrm{Cl}_2(g)$$

Başlanğıcda 2.69 g $\mathrm{PCl}_5$ 1.00 L həcmli qabda 250 °C-də buxarlandırıldıqda təzyiq 1.00 atm olaraq ölçülür.

Təcrübə şəraitində $\mathrm{PCl}_5$ qazının parsial təzyiqini hesablayın.

A) 0.11

B) 0.73

C) 0.29

D) 0.61

E) 0.58

(Türkiyə 2008)

Məsələ 20Orta

Aşağıdakı reaksiya üçün 720 K-də $K_c=0.020$-dir:

$$2\mathrm{HI}(g) \rightleftharpoons \mathrm{H}_2(g)+\mathrm{I}_2(g)$$

HI, $\mathrm{H}_2$ və $\mathrm{I}_2$ qazlarının hər birinin qatılığı $1.50\times10^{-3}$ M olarsa, aşağıdakı ifadələrdən hansı doğrudur?

A) Reaksiya qarışığı tarazlıqdadır.

B) Reaksiya qarışığı tarazlığa yaxınlaşdıqca HI və $\mathrm{I}_2$ qatılıqları artır.

C) Reaksiya qarışığı tarazlığa yaxınlaşdıqca $\mathrm{H}_2$ və HI qatılıqları azalır.

D) Reaksiya qarışığı tarazlığa yaxınlaşdıqca HI qatılığı artır.

E) Reaksiya qarışığı tarazlığa yaxınlaşdıqca $\mathrm{H}_2$ və $\mathrm{I}_2$ qatılıqları artır.

(Türkiyə 2008)

Məsələ 21Orta

Əvvəlcə boş olan 2.0 L həcmli qaba 0.8 mol NO, 1.6 mol $\mathrm{O}_2$ və 4.0 mol $\mathrm{NO}_2$ qazları daxil edilir.

Reaksiya 125 °C-də tarazlığa çatdıqda qabdakı qazların ümumi mol sayı 6.6 olaraq ölçülür.

$$2\mathrm{NO}(g)+\mathrm{O}_2(g) \rightleftharpoons 2\mathrm{NO}_2(g)$$

Bu temperaturda tarazlıq sabitini ($K_c$) hesablayın.

A) 1.2

B) 3.0

C) 9.0

D) 10

E) 36

(Türkiyə 2008)

Məsələ 22Orta

2.0 L həcmli qaba 298 K-də 0.80 mol NO, 1.6 mol $\mathrm{O}_2$ və 4.0 mol $\mathrm{NO}_2$ qazları daxil edilir.

Bu temperaturda aşağıdakı reaksiya tarazlığa çatır:

$$2\mathrm{NO}_2(g) \rightleftharpoons 2\mathrm{NO}(g)+\mathrm{O}_2(g)$$

Tarazlıqda qabdakı qazların ümumi mol sayı 6.6 olaraq ölçülür.

Bu temperaturda reaksiyanın tarazlıq sabitini hesablayın.

A) 1.2

B) 3

C) 0.1

D) 36

E) 5

(Türkiyə 2009)

Məsələ 23Orta

Aşağıdakı reaksiyanın 1000 °C-də tarazlıq sabiti $K_p=167.5$-dir:

$$\mathrm{C}(s)+\mathrm{CO}_2(g) \rightleftharpoons 2\mathrm{CO}(g)$$

Tarazlıqda $\mathrm{CO}_2(g)$ qazının parsial təzyiqi 0.100 atm olaraq ölçülür.

Başlanğıcda bərk karbon üzərinə neçə atm təzyiqdə $\mathrm{CO}_2$ qazı əlavə edilmişdir?

A) 4.10

B) 33.6

C) 8.2

D) 167.5

E) 2.15

(Türkiyə 2009)

Məsələ 24Orta

Aşağıdakı reaksiyaların 1000 °C-də tarazlıq sabitləri verilmişdir:

$$\mathrm{CO}(g)+3\mathrm{H}_2(g) \rightleftharpoons \mathrm{CH}_4(g)+\mathrm{H}_2\mathrm{O}(g) \qquad K_{c,1}=3.92$$ $$\mathrm{CO}_2(g)+\mathrm{H}_2(g) \rightleftharpoons \mathrm{CO}(g)+\mathrm{H}_2\mathrm{O}(g) \qquad K_{c,2}=1.72$$ $$\mathrm{C}(\text{qrafit})+\mathrm{CO}_2(g) \rightleftharpoons 2\mathrm{CO}(g) \qquad K_{c,3}=0.15$$

Aşağıdakı reaksiyanın 1000 °C-də tarazlıq sabitini ($K_p$) hesablayın:

$$\mathrm{C}(\text{qrafit})+2\mathrm{H}_2(g) \rightleftharpoons \mathrm{CH}_4(g)$$

A) $4.1\times10^{-3}$

B) $3.4\times10^{-1}$

C) $3.3\times10^{-3}$

D) $3.5\times10^1$

E) $3.2\times10^{-5}$

(Türkiyə 2010)

Məsələ 25Orta

0.40 mol A və 0.40 mol B 25 °C-də 7.0 L həcmli qabda qarışdırılır.

$$\mathrm{A}(g)+\mathrm{B}(g) \rightleftharpoons \mathrm{C}(g)+\mathrm{D}(g)$$ $$K_c=1.44 \qquad (25\,^\circ\mathrm{C})$$

Tarazlıqda C maddəsinin qatılığını mol/L ilə hesablayın.

A) 0.0035

B) 0.023

C) 0.031

D) 0.17

E) 0.40

(Türkiyə 2010)

Məsələ 26Orta

Aşağıdakı tarazlıq reaksiyasına nəzər salın:

$$2\mathrm{A}(s)+2\mathrm{B}(g)+3\mathrm{C}(g) \rightleftharpoons 3\mathrm{D}(g)+\mathrm{E}(g)+\mathrm{F}(g)$$ $$\Delta H^\circ=300\ \mathrm{kJ/mol}$$

Aşağıdakı dəyişikliklərdən hansıları B maddəsinin tarazlıq qatılığını artırır?

I. Temperaturun artırılması

II. Təzyiqin azaldılması

III. Müəyyən miqdarda A əlavə edilməsi

IV. Müəyyən miqdarda E əlavə edilməsi

A) I və II

B) Yalnız I

C) II və III

D) Yalnız IV

E) II və IV

(Türkiyə 2010)

Məsələ 27Orta

Aşağıdakı reaksiya üçün tarazlıq sabiti $K_p=0.0121$-dir:

$$\mathrm{PCl}_5(g) \rightleftharpoons \mathrm{PCl}_3(g)+\mathrm{Cl}_2(g)$$

Reaksiya qabı 0.123 atm təzyiqdə $\mathrm{PCl}_5$ ilə doldurularaq reaksiya başladılır.

Reaksiya tarazlığa çatdıqda qabdakı ümumi təzyiq nə qədər olar?

A) 0.0782

B) 0.184

C) 0.156

D) 0.0330

E) 0.123

(Türkiyə 2011)

Məsələ 28Orta

Aşağıdakı reaksiyanın 230.0 °C-də tarazlıq sabiti $K_c=6.44\times10^5$-dir:

$$2\mathrm{NO}(g)+\mathrm{O}_2(g) \rightleftharpoons 2\mathrm{NO}_2(g)$$

Bu reaksiya üçün $K_p$ sabitinin qiyməti nə qədərdir?

A) $3.67\times10^{-2}$

B) $1.56\times10^4$

C) $6.44\times10^5$

D) $2.66\times10^6$

E) $2.67\times10^7$

(Türkiyə 2011)

Məsələ 29Orta

Sistem kran vasitəsilə bir-birinə birləşdirilmiş iki qabdan ibarətdir. Başlanğıcda kran bağlıdır.

1 L həcmli qabda 0.8 atm təzyiqdə $\mathrm{O}_2$, 3 L həcmli qabda isə 0.8 atm təzyiqdə NO qazı vardır.

Kran açıldıqda qazlar qarışır və $\mathrm{NO}_2$ əmələ gəlir. Əmələ gələn $\mathrm{NO}_2$ qazının bir hissəsi daha sonra dimerləşərək $\mathrm{N}_2\mathrm{O}_4$ əmələ gətirir.

Sistem tarazlığa çatdıqda və temperatur ilkin qiymətinə qayıtdıqda ümumi təzyiq 0.568 atm olur.

$$2\mathrm{NO}_2 \rightleftharpoons \mathrm{N}_2\mathrm{O}_4$$

$\mathrm{NO}_2$ qazının $\mathrm{N}_2\mathrm{O}_4$-ə dimerləşmə reaksiyası üçün tarazlıq sabiti $K_p$ nə qədərdir?

A) 0.283

B) 0.095

C) 0.371

D) 0.111

E) 0.255

(Türkiyə 2012)

Məsələ 30Orta

Aşağıdakı reaksiyanın 298 K-də tarazlıq sabiti $K_p=0.476$-dır:

$$\mathrm{H}_2(g)+\mathrm{I}_2(g) \rightleftharpoons 2\mathrm{HI}(g)$$

Əvvəlcə boş olan qaba 298 K-də $\mathrm{HI}(g)$ daxil edilir.

Tarazlıqda $\mathrm{H}_2$ qazının mol payını hesablayın.

A) 0.20

B) 0.40

C) 0.37

D) 0.25

E) 0.30

(Türkiyə 2012)

Məsələ 31Orta

Aşağıdakı reaksiyanın tarazlıq sabiti $K_p=0.0121$-dir:

$$\mathrm{PCl}_5(g) \rightleftharpoons \mathrm{PCl}_3(g)+\mathrm{Cl}_2(g)$$

Reaksiya 0.123 atm təzyiqdə $\mathrm{PCl}_5(g)$ ilə başladılarsa, tarazlıqda $\mathrm{PCl}_3(g)$ qazının parsial təzyiqi nə qədər olar?

A) 0.0782

B) 0.0455

C) 0.0908

D) 0.0330

E) 0.123

(Türkiyə 2013)

Məsələ 32Orta

Le Şatelye prinsipinə görə aşağıdakı reaksiyada əmələ gələn $\mathrm{CO}(g)$ miqdarını artırmaq üçün reaksiya hansı şəraitdə aparılmalıdır?

$$2\mathrm{CO}_2(g) \rightleftharpoons 2\mathrm{CO}(g)+\mathrm{O}_2(g)$$ $$\Delta H^\circ=-514\ \mathrm{kJ}$$

A) Yüksək temperatur və yüksək təzyiqdə

B) Yüksək temperatur və aşağı təzyiqdə

C) Aşağı temperatur və aşağı təzyiqdə

D) Aşağı temperatur və yüksək təzyiqdə

E) Bərk karbonun iştirakı ilə

(Türkiyə 2013)

Məsələ 33Orta

Müəyyən miqdarda saf $\mathrm{NO}_2$ qapalı qabda 337 °C-yə qədər qızdırılır və bu temperaturda aşağıdakı reaksiya üzrə qismən parçalanır:

$$2\mathrm{NO}_2(g) \rightleftharpoons 2\mathrm{NO}(g)+\mathrm{O}_2(g)$$

Tarazlıqda əmələ gələn qaz qarışığının sıxlığı 0.520 g/L, həmin temperaturda təzyiqi isə 0.750 atm-dir.

Parçalanma reaksiyasının tarazlıq sabiti $K_d$ nə qədərdir?

A) 0.013

B) 0.18

C) 0.64

D) 0.089

E) 0.25

(Türkiyə 2014)

Məsələ 34Orta

Aşağıdakı reaksiyanın 473 K-də düz və əks istiqamətlər üzrə sürət sabitləri verilmişdir:

$$2\mathrm{NOCl}(g) \rightleftharpoons 2\mathrm{NO}(g)+\mathrm{Cl}_2(g)$$ $$k_1=7.8\times10^{-2}\ \mathrm{L\,mol^{-1}\,s^{-1}}$$ $$k_{-1}=4.7\times10^2\ \mathrm{L^2\,mol^{-2}\,s^{-1}}$$

Müəyyən miqdarda $\mathrm{NOCl}$ qazı qaba daxil edilir və 473 K-yə qədər qızdırılır.

Tarazlıqda $\mathrm{NOCl}$ qatılığı 0.12 M olur.

$\mathrm{NO}$ qazının tarazlıq təzyiqi neçə mmHg-dir?

A) 765

B) 653

C) 509

D) 497

E) 1007

(Türkiyə 2014)

Məsələ 35Orta

Aşağıdakı tarazlıq sisteminə nəzər salın:

$$\mathrm{A}(g) \rightleftharpoons \mathrm{B}(g)+\mathrm{C}(g)$$ $$K_p=2.00$$

Başlanğıcda sistem tarazlıqdadır və bütün qazların parsial təzyiqləri eynidir.

Sistemə müəyyən miqdarda C qazı əlavə edildikdə yeni tarazlıqda A qazının təzyiqi 0.536 atm artır.

Sistemə nə qədər C qazı əlavə edilmişdir?

A) 0.536 atm

B) 1.00 atm

C) 1.54 atm

D) 2.00 atm

E) 2.54 atm

(Türkiyə 2014)

Məsələ 36Orta

Sabit həcmli 1 L qaba 0.2 mol $\mathrm{Cl}_2$ və 0.3 mol $\mathrm{PCl}_5$ daxil edilir və 215 °C-yə qədər qızdırılır.

Tarazlıqda ümumi təzyiq 24.02 atm olur.

Bütün qazların ideal davrandığını qəbul edərək aşağıdakı reaksiyanın 215 °C-də tarazlıq sabitini ($K_p$) hesablayın.

$$\mathrm{PCl}_5(g) \rightleftharpoons \mathrm{PCl}_3(g)+\mathrm{Cl}_2(g)$$

A) 0.12

B) 8.06

C) 0.15

D) 6.01

E) 12.03

(Türkiyə 2015)

Məsələ 37Orta

Aşağıdakı tarazlıq reaksiyasına nəzər salın:

$$\mathrm{N}_2\mathrm{O}_4(g)+\text{istilik} \rightleftharpoons 2\mathrm{NO}_2(g)$$

Aşağıdakı ifadələrdən hansı və ya hansıları doğrudur?

I. Sabit temperaturda qabın həcmi artırılarsa, tarazlıq məhsullar tərəfə sürüşər.

II. Sabit həcmli qaba sabit temperaturda He qazı əlavə edilərsə, tarazlıq reagentlər tərəfə sürüşər.

III. Temperatur artırılarsa, tarazlıq sabitinin qiyməti artar.

A) I, II və III

B) I və III

C) Yalnız II

D) Yalnız III

E) II və III

(Türkiyə 2015)

Məsələ 38Orta

Aşağıdakı tarazlıq reaksiyasına nəzər salın:

$$2\mathrm{SO}_3(g) \rightleftharpoons 2\mathrm{SO}_2(g)+\mathrm{O}_2(g)$$

Aşağıdakı ifadələrdən hansı və ya hansıları doğrudur?

I. Qatılıqlarla ifadə olunan tarazlıq sabiti parsial təzyiqlərlə ifadə olunan tarazlıq sabitinə bərabərdir.

II. Reaksiya əmsalları 3-ə vurularsa, tarazlıq sabiti də 3 dəfə artar.

III. Reagentlərin qatılığı artırılarsa, tarazlıq məhsullar tərəfə sürüşər.

A) I, II və III

B) I və III

C) Yalnız II

D) Yalnız III

E) II və III

(Türkiyə 2015)

Məsələ 39Orta

Sürtünməsiz hərəkətli porşenlə təchiz olunmuş qabda aşağıdakı reaksiya tarazlıqdadır:

$$\mathrm{N}_2\mathrm{O}_4(g)+\text{istilik} \rightleftharpoons 2\mathrm{NO}_2(g)$$

Aşağıdakı əməliyyatlardan hansıları tarazlıqda $\mathrm{NO}_2(g)$ qatılığını artırır?

I. Porşeni itələyərək qaz qarışığını sıxmaq

II. Temperaturu artırmaq

III. Reaksiya qabına He qazı əlavə etmək

A) Yalnız II

B) I və II

C) I və III

D) II və III

E) I, II və III

(Türkiyə 2016)

Məsələ 40Orta

Sabit həcmli qabda aşağıdakı tarazlıq reaksiyasına nəzər salın:

$$\mathrm{COCl}_2(g)+\text{istilik} \rightleftharpoons \mathrm{CO}(g)+\mathrm{Cl}_2(g)$$

Aşağıdakı ifadələrdən hansı və ya hansıları yanlışdır?

I. Reaksiya qabına $\mathrm{COCl}_2(g)$ əlavə edilərsə, reagentlərin qatılığı azalır.

II. Təzyiq artırılarsa, tarazlıq sabitinin qiyməti artır.

III. Temperatur iki dəfə artırılarsa, tarazlıq sabitinin qiyməti də iki dəfə artır.

A) Yalnız II

B) II və III

C) I və II

D) I və III

E) I, II və III

(Türkiyə 2016)

Məsələ 41Orta

Aşağıdakı tarazlıq reaksiyaları və onların tarazlıq sabitləri verilmişdir:

$$\mathrm{A}(g)+\mathrm{B}_2(g) \rightleftharpoons \mathrm{AB}_2(g) \qquad K_1=8$$ $$2\mathrm{AB}(g)+\mathrm{B}_2(g) \rightleftharpoons 2\mathrm{AB}_2(g) \qquad K_2=4$$

Eyni temperaturda aşağıdakı reaksiyanın tarazlıq sabiti nə qədərdir?

$$\mathrm{A}(g)+\mathrm{AB}_2(g) \rightleftharpoons 2\mathrm{AB}(g)$$

A) 4

B) 1/4

C) 1/2

D) 2

E) 32

(Türkiyə 2016)

Məsələ 42Orta

Aşağıdakı ekzotermik reaksiyaya nəzər salın:

$$4\mathrm{NH}_3(g)+7\mathrm{O}_2(g) \rightleftharpoons 4\mathrm{NO}_2(g)+6\mathrm{H}_2\mathrm{O}(g)$$

Aşağıdakı ifadələrdən hansı doğrudur?

A) Reaksiya qabına 1 mol $\mathrm{Ar}(g)$ əlavə edilərsə, $\mathrm{NO}_2(g)$ və $\mathrm{H}_2\mathrm{O}(g)$ qazlarının mol sayları azalır.

B) Temperatur artırılarsa, tarazlıq sabitinin qiyməti azalır.

C) Tarazlıq qarışığı bir qədər böyük qaba köçürülərsə, $\mathrm{NO}_2$ qazının parsial təzyiqi artar.

D) Reaksiya qarışığına katalizator əlavə edilərsə, tarazlıq sabitinin ədədi qiyməti artar.

E) Reaksiya qabına oksigen qazı əlavə edilərsə, heç bir dəyişiklik baş verməz.

(Türkiyə 2017)

Məsələ 43Orta

Aşağıdakı tarazlıq reaksiyasına nəzər salın:

$$\mathrm{N}_2\mathrm{O}_4(g) \rightleftharpoons 2\mathrm{NO}_2(g)$$

25 °C-də 1 L həcmli qapalı qaba 9 mol diazot tetraoksid qazı daxil edilir.

Diazot tetraoksidin 70%-i parçalandıqda sistem tarazlığa çatır.

Əmələ gələn azot dioksid qazının tarazlıq qatılığı neçə mol/L-dir?

A) 3.1

B) 6.3

C) 9.2

D) 12.6

E) 18.4

(Türkiyə 2017)

Məsələ 44Orta

Aşağıdakı tarazlıq reaksiyasına nəzər salın:

$$2\mathrm{NH}_3(g) \rightleftharpoons \mathrm{N}_2(g)+3\mathrm{H}_2(g)$$

Hansı temperaturda, °C ilə, parsial təzyiqlərlə ifadə olunan tarazlıq sabiti ($K_p$) qatılıqlarla ifadə olunan tarazlıq sabitindən ($K_c$) 961.5 dəfə böyükdür?

Aşağıdakıları qəbul edin:

$$1\ \mathrm{bar}=1\ \mathrm{atm}$$ $$R=0.082\ \mathrm{L\,bar\,mol^{-1}\,K^{-1}}$$

A) 105

B) 135

C) 238

D) 338

E) 378

(Türkiyə 2018)

Məsələ 45Orta

Aşağıdakı qaz fazasında baş verən reaksiya üçün:

$$\mathrm{X}_2(g)+\mathrm{Y}_2(g) \rightarrow 2\mathrm{XY}(g)$$

Qatılıqlarla ifadə olunan tarazlıq sabiti 30 °C-də $K_c=1.25$, 60 °C-də isə $K_c=10.00$-dır.

Aşağıdakı ifadələrdən hansı və ya hansıları doğrudur?

I. Reaksiya endotermikdir.

II. Temperatur artırılarsa, reaksiya məhsullar tərəfə sürüşər.

III. Sabit temperaturda təzyiq artırılarsa, reaksiya reagentlər tərəfə sürüşər.

A) Yalnız I

B) I və II

C) I və III

D) II və III

E) I, II və III

(Türkiyə 2018)

Məsələ 46Orta

2.5 mol $\mathrm{NOCl}$ 400 °C-də 1.5 L həcmli qaba daxil edilir.

Tarazlıq yarandıqda tarazlıq qarışığında $\mathrm{Cl}_2$ qazının mol payı 0.123 olur.

Verilmiş məlumatlara əsasən aşağıdakı reaksiyanın molyar qatılıqlarla ifadə olunan tarazlıq sabiti ($K_d$) hansı variantda düzgün verilmişdir?

$$2\mathrm{NOCl}(g) \rightleftharpoons 2\mathrm{NO}(g)+\mathrm{Cl}_2(g)$$

A) $3.53\times10^{-2}$

B) $1.28\times10^{-4}$

C) $5.25\times10^{-5}$

D) $3.35\times10^{-7}$

E) $4.80\times10^{-9}$

(Türkiyə 2019)

Məsələ 47Orta

1 mol $\mathrm{PCl}_5$ sabit həcmli polad silindrə daxil edilir və $t$ °C-yə qədər qızdırılır.

Bu temperaturda aşağıdakı tarazlıq yaranır:

$$\mathrm{PCl}_5(g) \rightleftharpoons \mathrm{PCl}_3(g)+\mathrm{Cl}_2(g)$$

Tarazlıqda ilkin $\mathrm{PCl}_5$ miqdarının 80%-i parçalanmışdır və ümumi təzyiq 2 atm-ə yüksəlmişdir.

Bu şəraitdə molyar qatılıqlarla ifadə olunan tarazlıq sabiti ($K_d$) 0.069 mol/L-dir.

Tarazlıq temperaturunun təxmini qiyməti ($t$ °C) aşağıdakılardan hansıdır?

A) 355

B) 295

C) 273

D) 253

E) 155

(Türkiyə 2019)

Məsələ 48Orta

Aşağıdakı tarazlıq reaksiyası üçün:

$$\mathrm{A}(g)+\mathrm{B}(g) \rightleftharpoons \mathrm{C}(g)+\mathrm{D}(g)$$ $$K_d=3$$

Sabit temperaturda 2 L həcmli sərt qaba 0.8 mol A qazı və naməlum miqdarda B qazı daxil edilir.

Reaksiya tarazlığa çatdıqda qabda 0.6 mol C qazının olduğu müəyyən edilir.

Başlanğıcda qaba daxil edilən B qazının mol sayı aşağıdakılardan hansında düzgün verilmişdir?

A) 0.15

B) 0.6

C) 0.9

D) 1.2

E) 1.8

(Türkiyə 2020)

Məsələ 49Orta

Başlanğıc təzyiqi 1 atm olan $\mathrm{N}_2\mathrm{O}_4(g)$ sabit həcmli silindrik qabda aşağıdakı tarazlıq reaksiyası üzrə parçalanır:

$$2\mathrm{N}_2\mathrm{O}_4(g) \rightleftharpoons 2\mathrm{N}_2\mathrm{O}(g)+3\mathrm{O}_2(g)$$

Tarazlıqda oksigenin mol payı $1/6$-dır.

Reaksiya qabındakı ümumi tarazlıq təzyiqi atm ilə nə qədərdir?

Reaksiyanın sabit temperatur və həcmdə baş verdiyini, qazların isə ideal qaz kimi davrandığını qəbul edin.

A) 1.2

B) 1.6

C) 2.0

D) 2.3

E) 2.5

(Türkiyə 2020)

Məsələ 50Orta

Başlanğıc təzyiqi 1 atm olan saf $\mathrm{N}_2\mathrm{O}_4$ sabit həcmli qabda aşağıdakı tarazlıq reaksiyası üzrə $\mathrm{N}_2\mathrm{O}$ və $\mathrm{O}_2$ qazlarını əmələ gətirir:

$$2\mathrm{N}_2\mathrm{O}_4(g) \rightleftharpoons 2\mathrm{N}_2\mathrm{O}(g)+3\mathrm{O}_2(g)$$

Reaksiya sabit temperaturda tarazlığa çatdıqda ümumi təzyiq 1.2 atm olur.

Qazların ideal davrandığını qəbul edərək tarazlıqda $\mathrm{O}_2$ qazının mol payını müəyyən edin.

A) 1/2

B) 3/5

C) 1/3

D) 1/6

E) 1/8

(Türkiyə 2021)

Məsələ 51Orta

Qaz fazasında baş verən homogen tarazlıq reaksiyası üçün aşağıdakı ifadələrdən hansı və ya hansıları mütləq doğrudur?

I. Temperatur artırılarsa, əks reaksiyanın sürət sabiti artır.

II. Temperatur artırılarsa, tarazlıq sabitinin qiyməti artır.

III. Qabın həcmi artırılarsa, bütün hissəciklərin tarazlıq qatılığı azalır.

A) Yalnız I

B) II və III

C) I və III

D) Yalnız III

E) I, II və III

(Türkiyə 2021)

Məsələ 52Orta

Aşağıdakı reaksiyanın 600 K-də tarazlıq sabiti $1.44\times10^{-2}$-dir:

$$2\mathrm{HI}(g) \rightleftharpoons \mathrm{I}_2(g)+\mathrm{H}_2(g)$$

Ümumi təzyiqi 2 atm olan reaksiya qabına 3 mol hidrogen yodid və 1 mol $\mathrm{I}_2$ daxil edilir.

Sistem sabit təzyiqdə (2 atm) tarazlığa çatana qədər saxlanılır.

Tarazlıqda hidrogen yodidin parsial təzyiqi aşağıdakılardan hansıdır?

A) 2.004

B) 1.821

C) 1.398

D) 1.022

E) 0.067

(Türkiyə 2022)

Məsələ 53Orta

Reaksiyanın tarazlıq sabiti temperatur 298 K-dən başlayaraq 10 K artırıldıqda 5 dəfə artır.

Standart reaksiya entalpiyası neçə kJ/mol-dur?

A) 53.33

B) 61.41

C) 96.4

D) 106.68

E) 122.81

(Türkiyə 2022)

Məsələ 54Orta

Aşağıdakı qaz fazasında baş verən reaksiya üçün:

$$\mathrm{A}(g)+\mathrm{B}(g) \rightarrow \mathrm{AB}(g)$$

Standart Gibbs sərbəst enerji dəyişməsi ($\Delta G^\circ$) 2271 J-dur.

25 °C-də bu reaksiyanın tarazlıq sabiti $K_p$ aşağıdakılardan hansıdır?

A) 0.01

B) 0.1

C) 0.4

D) 0.8

E) 1.4

(Türkiyə 2023)

Məsələ 55Orta

Kifayət qədər bərk fosfor ($\mathrm{P}_4$) və 2 atm təzyiqə malik $\mathrm{Cl}_2$ qazı sabit temperaturda, sabit həcmli qabda reaksiyaya daxil edilir.

Aşağıdakı reaksiya baş verir və tarazlıq yaranır:

$$\mathrm{P}_4(s)+\mathrm{Cl}_2(g) \rightleftharpoons \mathrm{PCl}_3(g)$$

Tarazlıqda reaksiya qabındakı təzyiqin ilkin təzyiqə nisbətən 24% azaldığı müəyyən edilir.

Ən kiçik tam ədəd əmsalları ilə tarazlaşdırılmış reaksiya üçün verilmiş şəraitdə parsial təzyiqlərlə (atm) ifadə olunan tarazlıq sabiti ($K_p$) aşağıdakılardan hansıdır?

A) 49.18

B) 27.54

C) 0.32

D) $4.3\times10^{-3}$

E) $2.69\times10^{-4}$

(Türkiyə 2023)

Məsələ 56Orta

Aşağıdakı reaksiyanın 1 atm təzyiqdə və 227 °C-də tarazlıq qarışığının sıxlığı 1.49 g/L olaraq müəyyən edilmişdir:

$$\mathrm{N}_2\mathrm{O}_4(g) \rightleftharpoons 2\mathrm{NO}_2(g)$$

Bu şəraitdə molyar qatılıqlarla (M) ifadə olunan tarazlıq sabiti ($K_c$) aşağıdakılardan hansıdır?

A) 1.35

B) 1.02

C) 0.88

D) 0.66

E) 0.034

(Türkiyə 2024)

Məsələ 57Orta

Başlanğıc təzyiqi $P$ atm olan $\mathrm{PCl}_5$ sabit həcmli qaba daxil edilir və 355 °C-yə qədər qızdırılır.

Aşağıdakı tarazlıq yaranır:

$$\mathrm{PCl}_5(g) \rightleftharpoons \mathrm{PCl}_3(g)+\mathrm{Cl}_2(g)$$

Tarazlıqda ümumi təzyiq 7.8 atm olur.

355 °C-də reaksiyanın molyar qatılıqlarla ifadə olunan tarazlıq sabiti aşağıdakı kimidir:

$$K_c=0.069\ \mathrm{mol/L}$$

Başlanğıcda qaba daxil edilən $\mathrm{PCl}_5$ qazının 355 °C-də təzyiqi ($P$) aşağıdakılardan hansıdır?

A) 8

B) 6

C) 5

D) 4

E) 3

(Türkiyə 2025)

Məsələ 58Orta

Aşağıdakı tarazlıq reaksiyasına nəzər salın:

$$\mathrm{AX}_5(g) \rightleftharpoons \mathrm{AX}_3(g)+\mathrm{X}_2(g)$$

Başlanğıc təzyiqi 6 atm olan $\mathrm{AX}_5(g)$ 227 °C-yə qədər qızdırıldıqda yuxarıdakı reaksiya üzrə parçalanır.

Tarazlıq temperaturunda $\mathrm{AX}_3$ və $\mathrm{X}_2$ qazlarının mol paylarının cəmi 0.50 olur.

Verilmiş şəraitdə bu reaksiyanın qatılıqlarla ifadə olunan tarazlıq sabiti ($K_c$) nə qədərdir?

A) 0.006

B) 0.012

C) 0.024

D) 0.050

E) 1.000

(Türkiyə 2026)

Məsələ 59–92 · ABŞ Kimya Olimpiadası

Məsələ 59Orta

Aşağıdakı sistem tarazlıqdadır:

$$\mathrm{NH_4HS(s)\rightleftharpoons NH_3(g)+H_2S(g)} \qquad \Delta H>0$$

Aşağıdakı amillərdən hansıları daha çox $\mathrm{H_2S(g)}$ əmələ gəlməsinə səbəb olur?

I. Sabit həcmdə az miqdarda $\mathrm{NH_4HS(s)}$ əlavə etmək

II. Sabit temperaturda təzyiqi artırmaq

III. Sabit təzyiqdə temperaturu artırmaq

A) Yalnız I

B) Yalnız III

C) Yalnız I və II

D) Yalnız I və III

(ABŞ 2010)

Məsələ 60Orta

2,0 L-lik qaba 6,0 mol CO və 6,0 mol $\mathrm{H_2O}$ daxil edilir və aşağıdakı reaksiya gedir:

$$\mathrm{CO(g)+H_2O(g)\rightleftharpoons CO_2(g)+H_2(g)}$$

Tarazlıq yarandıqda

$$[\mathrm{CO_2}]=2{,}4\ \mathrm{M}$$

olur.

Reaksiyanın $K_c$ qiyməti neçədir?

A) 16

B) 4,0

C) 0,25

D) 0,063

(ABŞ 2010)

Məsələ 61Orta

Hipotetik reaksiya üçün

$$\mathrm{A+B\rightarrow C+D}$$

25 $^\circ\mathrm{C}$ temperaturda tarazlıq sabiti $K<1{,}0$-dır. Temperatur 45 $^\circ\mathrm{C}$-yə yüksəldildikdə $K$ 35% azalır.

Bu məlumatlara əsasən hansı ifadə mütləq doğrudur?

A) Reaksiya üçün $\Delta H^\circ$ mənfidir.

B) Reaksiya üçün $\Delta S^\circ$ müsbətdir.

C) 25 $^\circ\mathrm{C}$ temperaturda $\Delta G^\circ$ mənfidir.

D) 45 $^\circ\mathrm{C}$ temperaturda $\Delta G^\circ$ sıfırdır.

(ABŞ 2011)

Məsələ 62Orta

Sabit həcmdə aşağıdakı reaksiya gedir:

$$\mathrm{2SO_2(g)+O_2(g)\rightleftharpoons2SO_3(g)}$$

$\mathrm{SO_2}$ və $\mathrm{O_2}$-nin başlanğıc qatılıqları müvafiq olaraq 2,0 M və 1,5 M-dir. Tarazlıqda $\mathrm{O_2}$ qatılığı 0,80 M olur.

$K_c$ neçədir?

A) 6,8

B) 2,9

C) 0,34

D) 0,15

(ABŞ 2011)

Məsələ 63Orta

Ammonyakın sintezi üçün 375 $^\circ\mathrm{C}$ temperaturda

$$K_c=1{,}2$$

olur:

$$\mathrm{N_2(g)+3H_2(g)\rightleftharpoons2NH_3(g)}$$

Bu temperaturda $K_p$ neçədir?

A) $4{,}1\times10^{-8}$

B) $4{,}2\times10^{-4}$

C) $1{,}3\times10^{-3}$

D) $3{,}4\times10^3$

(ABŞ 2011)

Məsələ 64Orta

Aşağıdakı reaksiyalar və onların tarazlıq sabitləri verilmişdir:

$$\mathrm{\frac12N_2+O_2\rightarrow NO_2} \qquad K_1$$ $$\mathrm{2NO_2\rightarrow2NO+O_2} \qquad K_2$$ $$\mathrm{NOBr\rightarrow NO+\frac12Br_2} \qquad K_3$$

Aşağıdakı reaksiyanın tarazlıq sabitini $K_1$, $K_2$ və $K_3$ ilə ifadə edin:

$$\mathrm{\frac12N_2+\frac12O_2+\frac12Br_2\rightarrow NOBr}$$

A) $K_1+\dfrac{K_2}{2}-K_3$

B) $K_1+(K_2)^{1/2}-K_3$

C) $\dfrac{K_1K_2}{2K_3}$

D) $\dfrac{K_1(K_2)^{1/2}}{K_3}$

(ABŞ 2012)

Məsələ 65Orta

25 $^\circ\mathrm{C}$ temperaturda hansı reaksiya üçün $K_p>K_c$ olar?

A) $\mathrm{CO_2(g)+C(s)\rightleftharpoons2CO(g)}$

B) $\mathrm{2NO_2(g)\rightleftharpoons N_2O_4(g)}$

C) $\mathrm{H_2(g)+F_2(g)\rightleftharpoons2HF(g)}$

D) $\mathrm{O_3(g)+NO(g)\rightleftharpoons NO_2(g)+O_2(g)}$

(ABŞ 2013)

Məsələ 66Orta

$$\mathrm{2SO_3(g)\rightleftharpoons2SO_2(g)+O_2(g)}$$

$\mathrm{SO_3(g)}$ qapalı qaba 2,0 atm təzyiqdə daxil edilir. Tarazlıq yarandıqda $\mathrm{SO_3}$-ün 76%-i reaksiyaya daxil olmuşdur.

Bu temperaturda $K_p$ neçədir?

A) 15

B) 7,6

C) 3,8

D) 2,4

(ABŞ 2013)

Məsələ 67Orta

Aşağıdakı reaksiya üçün

$$\mathrm{O_2(g)+2F_2(g)\rightleftharpoons2OF_2(g)}$$ $$K_p=41{,}0$$

Tarazlıqda

$$P_{\mathrm{O_2}}=0{,}116\ \mathrm{atm}$$

və

$$P_{\mathrm{F_2}}=0{,}0461\ \mathrm{atm}$$

olduğuna görə $\mathrm{OF_2}$-nin təzyiqi neçədir?

A) 0,101 atm

B) 0,132 atm

C) 0,760 atm

D) 166 atm

(ABŞ 2014)

Məsələ 68Orta

Aşağıdakı reaksiya üçün 25 $^\circ\mathrm{C}$ temperaturda $K_c$ və $K_p$ arasında hansı münasibət vardır?

$$\mathrm{2HI(g)\rightleftharpoons H_2(g)+I_2(g)}$$

A) $K_c=K_p$

B) $K_c>K_p$

C) $K_c<K_p$

D) Münasibət təzyiqdən asılı olaraq dəyişir.

(ABŞ 2014)

Məsələ 69Orta

Kimyəvi reaksiya üçün 25 $^\circ\mathrm{C}$ temperaturda

$$K_{\mathrm{eq}}=1\times10^{-5}$$

və temperatur artdıqca $K_{\mathrm{eq}}$ artır.

Bu məlumatlardan hansı nəticəyə gəlmək olar?

A) $\Delta H^\circ>0$ və $\Delta S^\circ>0$

B) $\Delta H^\circ<0$ və $\Delta S^\circ<0$

C) $\Delta H^\circ<0$ və $\Delta S^\circ>0$

D) $\Delta H^\circ>0$ və $\Delta S^\circ$-nun işarəsi haqqında nəticə çıxarmaq mümkün deyil.

(ABŞ 2015)

Məsələ 70Orta

Aşağıdakı reaksiya üçün hansı ifadələr doğrudur?

$$\mathrm{2SO_2(g)+O_2(g)\rightleftharpoons2SO_3(g)}$$

I.

$$K_c=\frac{[\mathrm{SO_2}][\mathrm{O_2}]}{[\mathrm{SO_3}]}$$

II. Sabit temperatur və həcmdə sistemə $\mathrm{O_2(g)}$ əlavə edilməsi $K_c$ qiymətini azaldar.

A) Yalnız I

B) Yalnız II

C) I və II

D) Heç biri

(ABŞ 2015)

Məsələ 71Orta

Aşağıdakı reaksiya üçün $K_p$ neçədir?

$$\mathrm{N_2(g)+2O_2(g)\rightleftharpoons N_2O_4(g)}$$

Reaksiya	$K_p$
$\mathrm{\frac12N_2O_4(g)\rightleftharpoons NO_2(g)}$	$x$
$\mathrm{\frac12N_2(g)+O_2(g)\rightleftharpoons NO_2(g)}$	$y$

A) $\dfrac{y}{x}$

B) $\dfrac{y^2}{x^2}$

C) $\dfrac{x^2}{y^2}$

D) $xy^2$

(ABŞ 2015)

Məsələ 72Orta

Aşağıdakı reaksiya üçün düzgün tarazlıq ifadəsi hansıdır?

$$\mathrm{8H_2S(aq)+4O_2(g)\rightleftharpoons S_8(s)+8H_2O(l)}$$

A)

$$K= \frac{[\mathrm{S_8}][\mathrm{H_2O}]} {[\mathrm{H_2S}]P_{\mathrm{O_2}}}$$

B)

$$K= \frac{[\mathrm{S_8}](8[\mathrm{H_2O}])^8} {(8[\mathrm{H_2S}])^8(4P_{\mathrm{O_2}})^4}$$

C)

$$K= \frac{[\mathrm{S_8}][\mathrm{H_2O}]^8} {[\mathrm{H_2S}]^8P_{\mathrm{O_2}}^4}$$

D)

$$K= \frac{1} {[\mathrm{H_2S}]^8P_{\mathrm{O_2}}^4}$$

(ABŞ 2016)

Məsələ 73Orta

Aşağıdakı reaksiya ekzotermikdir:

$$\mathrm{PCl_3(g)+Cl_2(g)\rightleftharpoons PCl_5(g)}$$

Tarazlıqda $\mathrm{PCl_5(g)}$ mol sayını hansı dəyişiklik artırar?

A) Reaksiya qabının həcmini üç dəfə artırmaq

B) Reaksiya qabını soyutmaq

C) $\mathrm{Cl_2(g)}$ qazının bir hissəsini uzaqlaşdırmaq

D) Reaksiya qabına Kr qazı əlavə etmək

(ABŞ 2016)

Məsələ 74Orta

Barium karbonat adi temperaturda stabildir, lakin yüksək temperaturda barium oksid və karbon dioksidə parçalanır:

$$\mathrm{BaCO_3(s)\rightleftharpoons BaO(s)+CO_2(g)}$$

Müəyyən temperaturda qapalı sistem tarazlıqdadır və hər üç maddədən əhəmiyyətli miqdarda vardır.

Aşağıdakı dəyişikliklərdən hansıları tarazlıqda $\mathrm{CO_2}$ təzyiqinin artmasına səbəb olar?

I. Daha çox $\mathrm{BaCO_3(s)}$ əlavə etmək

II. Qabın həcmini artırmaq

A) Yalnız I

B) Yalnız II

C) I və II

D) Heç biri

(ABŞ 2017)

Məsələ 75Orta

Müəyyən reaksiya üçün $\ln K_{\mathrm{eq}}$-in $1/T$-dən asılılıq qrafiki xəttidir və müsbət meylə malikdir.

Aşağıdakı ifadələrdən hansıları mütləq doğrudur?

I. $\Delta H^\circ_{\mathrm{rxn}}<0$

II. $\Delta S^\circ_{\mathrm{rxn}}>0$

A) Yalnız I

B) Yalnız II

C) I və II

D) Heç biri

(ABŞ 2018)

Məsələ 76Orta

448 $^\circ\mathrm{C}$ temperaturda aşağıdakı reaksiya üçün

$$K_p=50{,}4$$

olur:

$$\mathrm{H_2(g)+I_2(g)\rightleftharpoons2HI(g)}$$

3,00 L kolbada başlanğıcda 0,0500 mol $\mathrm{H_2}$ və 0,0500 mol $\mathrm{I_2}$ vardır.

Tarazlıq yarandıqda neçə mol HI olar?

A) 0,0130 mol

B) 0,0146 mol

C) 0,0260 mol

D) 0,0780 mol

(ABŞ 2018)

Məsələ 77Orta

450 K temperaturda fosfor pentaxloridin dissosiasiyası üçün

$$\mathrm{PCl_5(g)\rightleftharpoons PCl_3(g)+Cl_2(g)}$$ $$K_p=0{,}015$$

olur.

450 K temperaturda qapalı qabda başlanğıcda yalnız $\mathrm{PCl_5}$ və $\mathrm{PCl_3}$ vardır və hər birinin parsial təzyiqi 2,7 bar-dır.

Tarazlıq yarandıqda $\mathrm{Cl_2}$-nin parsial təzyiqi neçə bar olar?

A) 0,015 bar

B) 0,12 bar

C) 0,20 bar

D) 2,7 bar

(ABŞ 2019)

Məsələ 78Orta

450 K temperaturda aşağıdakı tarazlıq üçün

$$\mathrm{PCl_5(g)\rightleftharpoons PCl_3(g)+Cl_2(g)}$$ $$K_p=0{,}015$$

olur.

Aşağıdakı dəyişikliklərdən hansı tarazlıqda $\mathrm{Cl_2(g)}$ mol sayını azaldar?

A) Qabın həcmini artırmaq

B) Ar qazı vuraraq təzyiqi artırmaq

C) $\mathrm{PCl_5(g)}$ vuraraq təzyiqi artırmaq

D) Temperaturu azaltmaq

(ABŞ 2019)

Məsələ 79Orta

$\mathrm{SO_2Cl_2}$ nümunəsi hərəkətli porşenli qaba daxil edilir. Təzyiq 1,00 atm, temperatur isə 450 K-də saxlanılır.

Aşağıdakı endotermik tarazlıq yarandıqca həcm artır:

$$\mathrm{SO_2Cl_2(g)\rightleftharpoons SO_2(g)+Cl_2(g)} \qquad \Delta H^\circ>0$$

Hər bir halda təzyiq 1,00 atm-də saxlanılarsa hansı dəyişikliklər tarazlıqda $\mathrm{SO_2Cl_2}$ mol sayını azaldar?

I. Temperaturu 500 K-ə artırmaq

II. Porşenə Ar qazı daxil etmək

A) Yalnız I

B) Yalnız II

C) I və II

D) Heç biri

(ABŞ 2020)

Məsələ 80Orta

Heksaamminkadmium ionunun, $\mathrm{Cd(NH_3)_6^{2+}}$, əmələgəlmə sabiti

$$K_f=2{,}6\times10^5$$

dir.

Ammonyak qatılığı 0,12 M olan məhlulda həll olmuş kadmiumun neçə faizi $\mathrm{Cd(NH_3)_6^{2+}}$ şəklindədir?

A) 44%

B) 51%

C) 78%

D) $>99\%$

(ABŞ 2020)

Məsələ 81Orta

Reaksiya üçün

$$K_{\mathrm{eq}}=0{,}10$$

300 K-də, 330 K-də isə

$$K_{\mathrm{eq}}=0{,}50$$

olur.

Bu temperatur intervalında hansı ifadələr mütləq doğrudur?

I. $\Delta H^\circ_{\mathrm{rxn}}>0$

II. $\Delta S^\circ_{\mathrm{rxn}}>0$

A) Yalnız I

B) Yalnız II

C) I və II

D) Heç biri

(ABŞ 2021)

Məsələ 82Orta

Karbonmonoksidin hidrogenləşməsi ekzotermikdir:

$$\mathrm{CO(g)+2H_2(g)\rightleftharpoons CH_3OH(l)} \qquad \Delta H^\circ_{\mathrm{rxn}}<0$$

Hansı dəyişikliklər $\mathrm{CH_3OH}$-un tarazlıq çıxımını artırar?

I. Sistemin temperaturunu artırmaq

II. $\mathrm{CH_3OH(l)}$-un bir hissəsini uzaqlaşdırmaq

A) Yalnız I

B) Yalnız II

C) I və II

D) Heç biri

(ABŞ 2021)

Məsələ 83Orta

Karbonmonoksid katalizator iştirakı ilə hidrogenlə reaksiyaya girərək metanol əmələ gətirir:

$$\mathrm{CO(g)+2H_2(g)\rightleftharpoons CH_3OH(g)}$$

400 K temperaturda metal qaba CO və $\mathrm{H_2}$-dən ibarət ekvimolyar qarışıq 2,00 bar təzyiqdə daxil edilir.

Katalizator əlavə edildikdən və tarazlıq yarandıqdan sonra təzyiq 1,29 bar-a düşür.

400 K-də $K_p$ neçədir?

A) 1,32

B) 6,54

C) 8,44

D) 29,1

(ABŞ 2022)

Məsələ 84Orta

300 K temperaturda reaksiya üçün

$$K_{\mathrm{eq}}=0{,}020$$

və temperatur artdıqca $K_{\mathrm{eq}}$ artır.

$\Delta H^\circ_{\mathrm{rxn}}$ və $\Delta S^\circ_{\mathrm{rxn}}$ temperaturdan asılı deyilsə aşağıdakı ifadələrdən hansıları doğrudur?

I. $\Delta H^\circ_{\mathrm{rxn}}<0$

II. $\Delta S^\circ_{\mathrm{rxn}}<0$

A) Yalnız I

B) Yalnız II

C) I və II

D) Heç biri

(ABŞ 2022)

Məsələ 85Orta

Saf $\mathrm{PCl_5}$ sərt kolbaya elə yerləşdirilir ki, 250 $^\circ\mathrm{C}$ temperaturda başlanğıc təzyiqi 2,000 bar olsun.

Qaz həmin temperaturda yavaş-yavaş $\mathrm{PCl_3}$ və $\mathrm{Cl_2}$-yə parçalanır və sonda $\mathrm{Cl_2}$-nin parsial təzyiqi 0,814 bar olur.

$$\mathrm{PCl_5(g)\rightleftharpoons PCl_3(g)+Cl_2(g)}$$

$K_p$ neçədir?

A) 0,559

B) 0,686

C) 0,814

D) 1,78

(ABŞ 2023)

Məsələ 86Orta

$\mathrm{N_2O_4}$ və $\mathrm{NO_2}$ qazlarının qarışığı ümumi həcmi dəyişə bilən, lakin ümumi təzyiqi 1,00 atm-də saxlanılan qabdadır.

Başlanğıc temperatur 298 K-dir və qazlar tarazlıqdadır:

$$\mathrm{N_2O_4(g)\rightleftharpoons2NO_2(g)} \qquad \Delta H^\circ=57{,}6\ \mathrm{kJ\,mol^{-1}}$$

Hansı dəyişikliklər tarazlıqda $\mathrm{NO_2}$ mol sayını artırar?

I. Ne qazı əlavə etmək

II. Temperaturu 310 K-ə artırmaq

A) Yalnız I

B) Yalnız II

C) I və II

D) Heç biri

(ABŞ 2023)

Məsələ 87Orta

5,00 q azot dioksid havası çıxarılmış sərt 1,00 L qaba daxil edilir və 310 K temperaturda aşağıdakı reaksiyaya görə tarazlığa gəlir:

$$\mathrm{N_2O_4(g)\rightleftharpoons2NO_2(g)}$$

Qabdakı ümumi təzyiq 1,71 bar-dır.

310 K temperaturda $K_p$ neçədir?

A) 0,35

B) 0,57

C) 2,28

D) 2,92

(ABŞ 2024)

Məsələ 88Orta

CO, $\mathrm{H_2O}$, $\mathrm{CO_2}$ və $\mathrm{H_2}$ qazlarından ibarət qarışıq 120 $^\circ\mathrm{C}$ temperaturda ümumi təzyiqi 1,0 bar-da saxlanılan qabda tarazlığa gətirilir:

$$\mathrm{CO(g)+H_2O(g)\rightleftharpoons CO_2(g)+H_2(g)}$$

Qaba 5,0 q $\mathrm{H_2O}$ əlavə edilir və sistem yenidən 120 $^\circ\mathrm{C}$ və 1 bar ümumi təzyiqdə tarazlığa gəlir.

Bu zaman $\mathrm{H_2}$-nin parsial təzyiqi necə dəyişir?

A) Artır.

B) Azalır.

C) Dəyişmir.

D) Verilən məlumatdan müəyyən etmək mümkün deyil.

(ABŞ 2024)

Məsələ 89Orta

Yüksək temperaturda bərk kalsium karbonat bərk kalsium oksid və karbon dioksidlə tarazlıqdadır:

$$\mathrm{CaCO_3(s)\rightleftharpoons CaO(s)+CO_2(g)}$$

$\mathrm{CaCO_3}$-ün molyar kütləsi 100,09 g/mol-dur.

1200 K temperaturda saxlanılan havası çıxarılmış 30,0 L kameraya 3,0 q $\mathrm{CaCO_3}$ daxil edilir. Tarazlıq yarandıqdan sonra təzyiq 0,10 bar olur.

Kameraya əlavə 3,0 q $\mathrm{CaCO_3}$ əlavə edilərsə yeni tarazlıq təzyiqi neçə olar?

A) 0,10 bar

B) 0,14 bar

C) 0,20 bar

D) Verilən məlumatdan müəyyən etmək mümkün deyil.

(ABŞ 2025)

Məsələ 90Orta

Müəyyən temperaturda aşağıdakı reaksiya üçün

$$K_p=3{,}75$$

dir:

$$\mathrm{SO_2(g)+NO_2(g)\rightleftharpoons SO_3(g)+NO(g)}$$

Başlanğıcda sərt qabdakı dörd qazın hər birinin parsial təzyiqi 0,60 bar-dır.

Tarazlıq yarandıqda $\mathrm{SO_2}$-nin parsial təzyiqi neçə bar olar?

A) 0,19 bar

B) 0,25 bar

C) 0,35 bar

D) 0,41 bar

(ABŞ 2025)

Məsələ 91Orta

Qaz halında R maddəsi P maddəsinə çevrilir. P isə daha sonra $\mathrm{P_1}$ və ya $\mathrm{P_2}$ izomerlərinə çevrilə bilər.

25 $^\circ\mathrm{C}$ temperaturda standart Gibbs enerji dəyişmələri aşağıdakı kimidir:

$$\mathrm{R(g)\rightarrow P(g)} \qquad \Delta G^\circ=-150\ \mathrm{J\,mol^{-1}}$$ $$\mathrm{P(g)\rightarrow P_1(g)} \qquad \Delta G^\circ=+50\ \mathrm{J\,mol^{-1}}$$ $$\mathrm{P(g)\rightarrow P_2(g)} \qquad \Delta G^\circ=-50\ \mathrm{J\,mol^{-1}}$$

Təcrübədə 10,0 q R qazı qapalı qaba yerləşdirilir.

Tarazlıqda aşağıdakılardan hansıları doğrudur?

I. R qazının kütləsi 0,0 q-dır.

II. $\mathrm{P_1}$ qazının kütləsi $\mathrm{P_2}$ qazının kütləsindən azdır.

A) Yalnız I

B) Yalnız II

C) I və II

D) Heç biri

(ABŞ 2026)

Məsələ 92Orta

Qaz halında $\mathrm{PCl_5}$ həcmi dəyişdirilə bilən qaba daxil edilir.

Müəyyən temperaturda tarazlıq yarandıqda $\mathrm{PCl_5}$-in 20,0%-i $\mathrm{PCl_3}$ və $\mathrm{Cl_2}$ əmələ gətirmək üçün parçalanır.

Qabın həcmi neçə dəfə artırılmalıdır ki, eyni temperaturda tarazlıqda parçalanma faizi 50,0%-ə yüksəlsin?

A) 2,50

B) 4,00

C) 6,25

D) 10,0

(ABŞ 2026)

Məsələ 93–97 · Avstraliya Kimya Olimpiadası

Məsələ 93Orta

1 mol $\mathrm{N_2}$ və 3 mol $\mathrm{H_2}$ 298 K temperaturda sərt 1 L qaba daxil edilir və reaksiyaya buraxılır.

Tarazlıqda qatılıqlar belədir:

$$[\mathrm{N_2}]=0{,}116\ \mathrm{mol\,L^{-1}}$$ $$[\mathrm{H_2}]=0{,}348\ \mathrm{mol\,L^{-1}}$$ $$[\mathrm{NH_3}]=1{,}768\ \mathrm{mol\,L^{-1}}$$

Qabdakı təzyiq 55 bar-dır.

Sonra qaba 1 mol HCl qazı əlavə edilir. HCl ammonyakla reaksiyaya girərək bərk $\mathrm{NH_4Cl}$ əmələ gətirir. Sistem yenidən tarazlığa buraxılır.

İkinci tarazlıqda qatılıqlar hansı variantda düzgün göstərilmişdir?

	$[\mathrm{N_2}]$	$[\mathrm{H_2}]$	$[\mathrm{NH_3}]$	$[\mathrm{HCl}]$
A)	0,116	0,348	1,768	1
B)	$0<[\mathrm{N_2}]<0,116$	$0<[\mathrm{H_2}]<0,348$	$[\mathrm{NH_3}]>1,768$	1
C)	0,116	0,348	0,768	0
D)	$0<[\mathrm{N_2}]<0,116$	$0<[\mathrm{H_2}]<0,348$	$0<[\mathrm{NH_3}]<1,768$	0
E)	$0<[\mathrm{N_2}]<0,116$	$0<[\mathrm{H_2}]<0,348$	$0<[\mathrm{NH_3}]<1,768$	$0<[\mathrm{HCl}]<1$

(Avstraliya 2008)

Məsələ 94Orta

A maddəsi aşağıdakı reaksiyaya görə B və C-yə parçalanır:

$$\mathrm{A(g)\rightleftharpoons xB(g)+C(g)}$$

Müəyyən miqdarda A sabit həcmli qapalı qaba yerləşdirilir və tarazlığa gəlir.

Qabdakı təzyiq 20% artır və A-nın miqdarı 20% azalır.

$x$ neçədir?

A) 1

B) 2

C) 3

D) 4

E) 5

(Avstraliya 2008)

Məsələ 95Orta

Karbonmonoksid 400 $^\circ\mathrm{C}$ temperaturda katalizator iştirakı ilə hidrogenlə ekzotermik reaksiyaya girərək metanol əmələ gətirir:

$$\mathrm{CO(g)+2H_2(g)\rightleftharpoons CH_3OH(g)}$$

Karbonmonoksid, hidrogen və metanoldan ibarət qarışıq bu şəraitdə qapalı qabda tarazlığa gətirilir.

Temperatur 450 $^\circ\mathrm{C}$-yə yüksəldilərsə hansı ifadə doğrudur?

A) Qabdakı molekulların ümumi sayı azalır.

B) Düz və əks reaksiyaların sürətləri dəyişməz qalır.

C) Qaz qarışığının orta molyar kütləsi azalır.

D) Hidrogenin əmələgəlmə sürəti azalır, metanolun parçalanma sürəti isə artır.

E) Qabdakı ümumi təzyiq azalır.

(Avstraliya 2009)

Məsələ 96Orta

X qazı qızdırıldıqda aşağıdakı tarazlıq yaranır:

$$\mathrm{X(g)\rightleftharpoons Y(g)+Z(g)}$$

Müəyyən miqdarda X sabit $p$ təzyiqində və müəyyən temperaturda qızdırılır.

Tarazlıqda X-in parsial təzyiqi

$$\frac17p$$

olur.

Bu temperaturda $K_p$ neçədir?

A) $\dfrac67p$

B) $\dfrac97p$

C) $\dfrac{36}{7}p$

D) $6p$

E) $9p$

(Avstraliya 2010)

Məsələ 97Orta

Tarazlığa çatmış sistemi hansı ifadə düzgün təsvir edir?

A) Məhsulların mol sayı başlanğıc maddələrin mol sayından böyükdür.

B) Məhsulların mol sayı başlanğıc maddələrin mol sayına bərabərdir.

C) Düz reaksiyanın sürəti əks reaksiyanın sürətindən böyükdür.

D) Düz reaksiyanın sürəti əks reaksiyanın sürətindən kiçikdir.

E) Düz və əks reaksiyaların sürətləri bərabərdir.

(Avstraliya 2011)

Məsələ 98–103 · Belarus Kimya Olimpiadası

Məsələ 98Orta

Kimyəvi tarazlıq vəziyyətində:

A) Nə düz, nə də əks reaksiya gedir.

B) Düz və əks reaksiyaların sürətləri bərabərdir.

C) Yalnız düz reaksiya gedir.

D) Yalnız əks reaksiya gedir.

(Belarus 2007, 10-cu sinif)

Məsələ 99Orta

Qapalı qabda 3 mol hidrogen və 1 mol azot qarışdırılıb qızdırılır.

Tarazlıq yarandıqda azotun 20%-i reaksiyaya daxil olmuşdur.

Tarazlıq qarışığında azotun mol payı neçədir?

A) 11,1%

B) 13,0%

C) 14,9%

D) 17,4%

E) 20,3%

F) 22,2%

(Belarus 2015, 9-cu sinif)

Məsələ 100Orta

500 K temperaturda aşağıdakı prosesin $K_p$ tarazlıq sabiti sistemdəki təzyiqdən asılıdırmı?

$$\mathrm{ZnO+CO\rightleftharpoons Zn+CO_2}$$

A) Xeyr, heç vaxt asılı deyil.

B) Bəli, yalnız çox yüksək təzyiqlərdə.

C) Bəli, yalnız çox aşağı təzyiqlərdə.

D) Bəli, bərk fazadakı komponentlərin nisbətindən asılı olaraq dəyişir.

E) Bəli, götürülmüş reaktivlərin stoxiometrik nisbətindən asılı olaraq dəyişir.

F) Bəli, reaktorun formasından asılı olaraq dəyişir.

(Belarus 2018, 11-ci sinif)

Məsələ 101Orta

Ammonyak nümunəsi isti katalizator üzərində o vaxta qədər saxlanılır ki, ammonyak və azotun mol payları bərabər olsun.

Əmələ gəlmiş qarışıqda hidrogenin mol payı neçədir?

A) 10%

B) 30%

C) 33,3%

D) 50%

E) 60%

F) 66,7%

(Belarus 2021, 10-cu sinif)

Məsələ 102Orta

Qapalı qaba 0,30 mol $\mathrm{I_2(g)}$ və 0,30 mol $\mathrm{Br_2(g)}$ yerləşdirilir.

Bir müddət sonra aşağıdakı tarazlıq yaranır:

$$\mathrm{I_2(g)+Br_2(g)\rightleftharpoons2IBr(g)}$$

Tarazlıq qarışığında $\mathrm{IBr}$ miqdarı 0,40 mol olur.

Bu prosesin tarazlıq sabiti neçədir?

A) $6{,}3\times10^{-2}$

B) 1,8

C) 4,4

D) 7,1

E) 16,0

F) 40,0

(Belarus 2022, 10-cu sinif)

Məsələ 103Orta

Müəyyən şəraitdə aşağıdakı reaksiyanın tarazlıq sabiti

$$K=5{,}0\times10^{-2}$$

dir:

$$\mathrm{N_2O_4(g)\rightleftharpoons2NO_2(g)}$$

Eyni şəraitdə aşağıdakı reaksiyanın tarazlıq sabiti neçədir?

$$\mathrm{NO_2(g)\rightleftharpoons\frac12N_2O_4(g)}$$

A) 400

B) 20

C) 4,5

D) 40

E) 10

F) 0,05

(Belarus 2022, 11-ci sinif)