Həllolma (Ksp)

Download PDF

Aşağıdakı məsələlər müxtəlif illərin kimya olimpiadalarından seçilmiş həllolma tarazlığı, $K_{sp}$, molyar həllolma qabiliyyəti, ortaq ion effekti, çöküntünün əmələ gəlməsi və kompleks ionların həllolmaya təsiri mövzularını əhatə edir.

Table of contents

1. Problems 1–42 · Türkiyə Kimya Olimpiadası
2. Problems 43–68 · ABŞ Kimya Olimpiadası
3. Problems 69–71 · Avstraliya Kimya Olimpiadası
4. Problems 72–78 · Belarus Kimya Olimpiadası

Problems 1–42 · Türkiyə Kimya Olimpiadası

Problem 1Medium

Sulfat turşusu məhlulu ilə barium xlorid məhlulu qarışdırıldıqda baş verən reaksiyanı ən yaxşı ifadə edən xalis ion tənliyi hansıdır?

A) $\mathrm{BaCl_2+H_2SO_4\rightarrow BaSO_4+2HCl}$

B) $\mathrm{H^+(aq)+Cl^-(aq)\rightarrow HCl(g)}$

C) $\mathrm{Ba^{2+}(aq)+SO_4^{2-}(aq)\rightarrow BaSO_4(s)}$

D) $\mathrm{Ba^{2+}(aq)+2Cl^-(aq)+2H^+(aq)+SO_4^{2-}(aq)\rightarrow BaSO_4(s)+2HCl(g)}$

E) Xalis ion reaksiyası baş vermir.

(Türkiyə 1997)

Problem 2Medium

75,0 mL 0,060 M NaF ilə 25 mL 0,150 M $\mathrm{Sr(NO_3)_2}$ qarışdırılır.

Əmələ gələn sulu məhlulda $\mathrm{F^-}$ ionunun qatılığı neçə olar?

$\mathrm{SrF_2}$ üçün:

$$K_{sp}=2{,}0\times10^{-10}$$

A) $5{,}8\times10^{-5}$

B) $8{,}7\times10^{-5}$

C) $1{,}3\times10^{-8}$

D) $1{,}2\times10^{-4}$

E) $7{,}5\times10^{-7}$

(Türkiyə 1997)

Problem 3Medium

0,100 M $\mathrm{NaIO_3}$ məhlulunda $\mathrm{Pb(IO_3)_2}$-nin molyar həllolma qabiliyyəti $2{,}4\times10^{-11}$ mol/L-dir.

Bu az həll olan duzun $K_{sp}$ qiymətini hesablayın.

A) $2{,}4\times10^{-9}$

B) $5{,}8\times10^{-22}$

C) $1{,}4\times10^{-32}$

D) $2{,}4\times10^{-13}$

E) $3{,}7\times10^{-18}$

(Türkiyə 1997)

Problem 4Medium

$\mathrm{Mg(OH)_2}$-nin doymuş sulu məhlulunda $\mathrm{H^+}$ ionunun molyar qatılığı neçədir?

$$K_{sp}=3{,}2\times10^{-11}$$

A) $4{,}0\times10^{-4}$

B) $2{,}0\times10^{-4}$

C) $2{,}5\times10^{-11}$

D) $5{,}0\times10^{-11}$

E) $1{,}0\times10^{-7}$

(Türkiyə 1999)

Problem 5Medium

$\mathrm{Ag_3PO_4}$-ün suda həllolma qabiliyyəti

$$6{,}72\times10^{-4}\ \mathrm{g/100\,mL}$$

dir.

$\mathrm{Ag_3PO_4}$-ün həllolma hasili neçədir?

A) $1{,}8\times10^{-14}$

B) $5{,}5\times10^{-16}$

C) $2{,}0\times10^{-17}$

D) $1{,}8\times10^{-18}$

E) $6{,}7\times10^{-20}$

(Türkiyə 1999)

Problem 6Medium

25 $^\circ\mathrm{C}$ temperaturda $\mathrm{SrCO_3}$-ün suda həllolma qabiliyyəti

$$5{,}9\times10^{-4}\ \mathrm{g/100\,mL}$$

dir.

25 $^\circ\mathrm{C}$ temperaturda $\mathrm{SrCO_3}$ üçün $K_{sp}$ neçədir?

A) $3{,}4\times10^{-11}$

B) $1{,}6\times10^{-9}$

C) $3{,}4\times10^{-7}$

D) $4{,}0\times10^{-6}$

E) $3{,}5\times10^{-5}$

(Türkiyə 2000)

Problem 7Medium

$\mathrm{Mg(OH)_2}$-dən hazırlanmış doymuş sulu məhlulun pH-ı neçədir?

$$K_{sp}(\mathrm{Mg(OH)_2})=1{,}8\times10^{-11}$$

A) 3,48

B) 3,78

C) 7,00

D) 10,21

E) 10,52

(Türkiyə 2000)

Problem 8Medium

Aşağıdakı məhlullardan hansında $\mathrm{Ag_2CO_3}$-ün həllolma qabiliyyəti ən az olar?

$$K_{sp}=8{,}2\times10^{-12}$$

A) 0,001 M $\mathrm{HNO_3}$

B) 0,080 M $\mathrm{AgNO_3}$

C) 0,020 M $\mathrm{Na_2CO_3}$

D) 0,010 M NaCl

E) Saf su

(Türkiyə 2001)

Problem 9Medium

Doymuş $\mathrm{Zn(OH)_2}$ məhlulunun verilmiş temperaturda pH-ı neçədir?

$$K_{sp}=3{,}2\times10^{-17}$$

A) 5,40

B) 5,70

C) 7,00

D) 8,60

E) 10,60

(Türkiyə 2001)

Problem 10Medium

Aşağıdakı məhlullardan hansında $\mathrm{CaCO_3}$-ün həllolma qabiliyyəti ən böyükdür?

A) Saf su

B) 0,1 M $\mathrm{Ca(NO_3)_2}$

C) 0,1 M $\mathrm{Na_2CO_3}$

D) 0,1 M $\mathrm{NaNO_3}$

E) 0,1 M $\mathrm{HNO_3}$

(Türkiyə 2002)

Problem 11Medium

$\mathrm{Mg(OH)_2}$ üçün

$$K_{sp}=1{,}8\times10^{-11}$$

dir.

$\mathrm{Mg(OH)_2}$ ilə doymuş sulu məhlulun pH-ı neçədir?

A) 3,48

B) 3,78

C) 8,63

D) 10,22

E) 10,52

(Türkiyə 2003)

Problem 12Medium

Kalsium oksalatın, $\mathrm{CaC_2O_4}$, suda həllolma qabiliyyəti

$$6{,}66\times10^{-4}\ \mathrm{g/100\,mL}$$

dir.

Kalsium oksalatın həllolma hasili neçədir?

A) $2{,}70\times10^{-13}$

B) $5{,}40\times10^{-10}$

C) $2{,}70\times10^{-9}$

D) $1{,}35\times10^{-7}$

E) $5{,}20\times10^{-5}$

(Türkiyə 2003)

Problem 13Medium

$\mathrm{CaF_2}$-nin həllolma qabiliyyəti aşağıdakılardan hansında ən aşağı olar?

$$K_{sp}=5{,}3\times10^{-9}$$

A) $\mathrm{H_2O}$

B) 0,10 M NaF

C) 0,10 M NaCl

D) 0,10 M $\mathrm{Ca(NO_3)_2}$

E) 0,10 M $\mathrm{HNO_3}$

(Türkiyə 2003)

Problem 14Medium

$\mathrm{Fe(OH)_3}$ üçün həllolma hasili

$$K_{sp}=2{,}6\times10^{-39}$$

dur.

$\mathrm{Fe(OH)_3}$-ün suda həllolma qabiliyyəti mol/L ilə neçədir?

A) $2{,}6\times10^{-18}$

B) $7{,}3\times10^{-15}$

C) $9{,}91\times10^{-11}$

D) $6{,}4\times10^{-7}$

E) $4{,}8\times10^{-5}$

(Türkiyə 2003)

Problem 15Medium

25 $^\circ\mathrm{C}$ temperaturda doymuş $\mathrm{Mg(OH)_2}$ məhlulunun pH-ı 10,52-dir.

Bu məlumatdan istifadə edərək $\mathrm{Mg(OH)_2}$ üçün $K_{sp}$ qiymətini hesablayın.

A) $3{,}3\times10^{-8}$

B) $4{,}5\times10^{-12}$

C) $1{,}8\times10^{-11}$

D) $1{,}7\times10^{-4}$

E) $2{,}1\times10^{-6}$

(Türkiyə 2004)

Problem 16Medium

Aşağıdakı elektrolitlərdən hansından bərabər mol miqdarı doymuş $\mathrm{BaSO_4}$ məhluluna əlavə edildikdə həllolma qabiliyyəti ən çox artar?

A) $\mathrm{BaCl_2}$

B) $\mathrm{Na_2SO_4}$

C) $\mathrm{MgSO_4}$

D) $\mathrm{Fe(NO_3)_2}$

E) $\mathrm{Al_2(SO_4)_3}$

(Türkiyə 2004)

Problem 17Medium

10,00 mL 0,200 M $\mathrm{Pb(NO_3)_2}$, 10,00 mL 0,400 M KCl və 20,00 mL 0,006 M NaF məhlulları qarışdırılır.

Əmələ gələn mühitdə PbClF duzunun molyar həllolma qabiliyyətini tapın. Mühitdə başqa duzun çökmədiyini qəbul edin.

$$K_{sp}=2{,}8\times10^{-9}$$ $$K_{sp}=[\mathrm{Pb^{2+}}][\mathrm{Cl^-}][\mathrm{F^-}]$$

A) $2{,}9\times10^{-8}$

B) $6{,}0\times10^{-8}$

C) $4{,}7\times10^{-8}$

D) $6{,}1\times10^{-7}$

E) $3{,}8\times10^{-10}$

(Türkiyə 2005)

Problem 18Medium

25 $^\circ\mathrm{C}$ temperaturda 2,5 mq $\mathrm{MX_2}$ 1,0 L suda həll olur.

$\mathrm{MX_2}$-nin 0,020 M NaX məhlulundakı molyar həllolma qabiliyyəti neçədir?

NaX qüvvətli elektrolitdir.

$\mathrm{MX_2}$ üçün molyar kütlə 250 g/mol-dur.

A) $1{,}0\times10^{-3}$

B) $1{,}0\times10^{-4}$

C) $1{,}0\times10^{-5}$

D) $1{,}0\times10^{-9}$

E) $1{,}0\times10^{-11}$

(Türkiyə 2005)

Problem 19Medium

$\mathrm{CaSO_4}$-ün suda həll olması ekzotermik prosesdir. 25 $^\circ\mathrm{C}$ temperaturda həllolma qabiliyyəti

$$5{,}10\times10^{-3}\ \mathrm{mol/L}$$

dir.

Temperatur 50 $^\circ\mathrm{C}$-yə yüksəldildikdə həllolma qabiliyyəti təxminən 3 dəfə dəyişir.

50 $^\circ\mathrm{C}$ temperaturda $\mathrm{CaSO_4}$ üçün $K_{sp}$ neçədir?

A) $7{,}80\times10^{-5}$

B) $2{,}34\times10^{-4}$

C) $8{,}70\times10^{-6}$

D) $2{,}31\times10^{-5}$

E) $2{,}89\times10^{-6}$

(Türkiyə 2006)

Problem 20Medium

Bərabər həcmdə 0,100 M $\mathrm{ZnCl_2}$ və 0,250 M NaOH qarışdırılır.

Sistem tarazlığa çatdıqdan sonra $\mathrm{Zn^{2+}}$ qatılığını hesablayın.

$$K_{sp}(\mathrm{Zn(OH)_2})=1{,}2\times10^{-17}$$

A) 0,050

B) $1{,}9\times10^{-14}$

C) $4{,}8\times10^{-15}$

D) $1{,}4\times10^{-6}$

E) 0,10

(Türkiyə 2006)

Problem 21Medium

Aşağıdakı məhlullardan hansı saf suya həll olmayan bərk maddə qalana qədər AgCl əlavə etməklə hazırlanmışdır?

$$K_{sp}=1{,}82\times10^{-10}$$

A) $[\mathrm{Ag^+}]=1{,}20\times10^{-5}$ M, $[\mathrm{Cl^-}]=1{,}20\times10^{-5}$ M

B) $[\mathrm{Ag^+}]=1{,}82\times10^{-7}$ M, $[\mathrm{Cl^-}]=0{,}001$ M

C) $[\mathrm{Ag^+}]=0{,}0001$, $[\mathrm{Cl^-}]=1{,}82\times10^{-6}$

D) 1,46 mg/L $\mathrm{Ag^+}$, 0,48 mg/L $\mathrm{Cl^-}$

E) 0,48 mg/L $\mathrm{Ag^+}$, 0,48 mg/L $\mathrm{Cl^-}$

(Türkiyə 2006)

Problem 22Medium

Saf suya həll olmayana qədər bərk $\mathrm{Fe(OH)_3}$ əlavə edilir.

Əmələ gələn qarışıqda məhlulun pH-ı neçədir?

$$K_{sp}(\mathrm{Fe(OH)_3})=1{,}6\times10^{-39}$$

A) 3,94

B) 4,42

C) 7,00

D) 7,17

E) 6,42

(Türkiyə 2007)

Problem 23Medium

Aşağıdakı az həll olan yodid duzlarının 0,10 M NaI məhlulunda molyar həllolma qabiliyyətlərinin azalma sırası hansıdır?

$$K_{sp}(\mathrm{BiI_3})=8{,}1\times10^{-19}$$ $$K_{sp}(\mathrm{PbI_2})=7{,}1\times10^{-9}$$ $$K_{sp}(\mathrm{TlI})=6{,}5\times10^{-8}$$

A) $\mathrm{BiI_3>TlI>PbI_2}$

B) $\mathrm{TlI>BiI_3>PbI_2}$

C) $\mathrm{PbI_2>BiI_3>TlI}$

D) $\mathrm{PbI_2>TlI>BiI_3}$

E) $\mathrm{TlI>BiI_3>PbI_2}$

(Türkiyə 2007)

Problem 24Medium

pH-ı 11,0 olan 200,0 mL KOH məhlulunda neçə mol $\mathrm{Mg(OH)_2}$ həll ola bilər?

$$K_{sp}(\mathrm{Mg(OH)_2})=1{,}8\times10^{-11}$$

A) $1{,}0\times10^{-3}$

B) $1{,}8\times10^{-6}$

C) $2{,}0\times10^{-3}$

D) $3{,}6\times10^{-6}$

E) $9{,}0\times10^{-6}$

(Türkiyə 2008)

Problem 25Medium

10,00 mL 0,030 M $\mathrm{NaIO_3}$, 5,00 mL 0,010 M $\mathrm{La(NO_3)_3}$ və 10,00 mL 0,0050 M $\mathrm{LaCl_3}$ qarışdırıldıqdan sonra ümumi həcm 100 mL-ə çatdırılır.

Molyar həllolma qabiliyyətini hesablayın.

$\mathrm{La(IO_3)_3}$ üçün:

$$K_{sp}=1{,}0\times10^{-11}$$

A) $3{,}16\times10^{-6}$

B) $7{,}80\times10^{-4}$

C) $8{,}70\times10^{-5}$

D) $3{,}00\times10^{-3}$

E) $7{,}80\times10^{-6}$

(Türkiyə 2008)

Problem 26Medium

Saf suya bərk NiS əlavə etməklə hazırlanmış qarışıq üçün aşağıdakı ifadələrdən hansı yanlışdır?

A) Məhlula turşu əlavə edilərsə NiS-in həllolma qabiliyyəti artar.

B) Məhlula turşu əlavə edilərsə çürük yumurta qoxusu yaranar.

C) Bərk maddə ilə tarazlıqda olan məhlul zəif turş xassə göstərir.

D) Məhlula əsas əlavə edilərsə NiS-in həllolma qabiliyyəti azalar.

E) Bərk maddə ilə tarazlıqda olan məhlula əlavə bərk maddə əlavə edilməsi həllolma qabiliyyətinə təsir etmir.

(Türkiyə 2009)

Problem 27Medium

Doymuş məhlulun ion qüvvəsini artırmaq üçün məhlula çöküntü ilə ortaq ionu olmayan qeyri-üzvi birləşmə əlavə edildikdə çöküntünün həllolma qabiliyyəti necə dəyişir?

A) Azalır.

B) Artır.

C) Dəyişmir.

D) Əlavə olunan iondan asılı olaraq azalır və ya artır.

E) Dəyişmir, temperaturun artması müşahidə olunur.

(Türkiyə 2009)

Problem 28Medium

$\mathrm{PbCl_2}$-nin saf suda molyar həllolma qabiliyyətini hesablayın.

$$K_{sp}=1{,}17\times10^{-5}$$

A) $1{,}43\times10^{-2}$

B) $3{,}40\times10^{-3}$

C) $1{,}71\times10^{-3}$

D) $5{,}12\times10^{-4}$

E) $1{,}12\times10^{-5}$

(Türkiyə 2011)

Problem 29Medium

$\mathrm{Ca(NO_3)_2}$ və $\mathrm{Pb(NO_3)_2}$ qatılıqları 0,10 M olan qarışıq məhlula 0,10 M NaF yavaş-yavaş əlavə edilir.

$$K_{sp}(\mathrm{CaF_2})=4{,}0\times10^{-11}$$ $$K_{sp}(\mathrm{PbF_2})=3{,}3\times10^{-8}$$

Aşağıdakı ifadələrdən hansı doğrudur?

A) Əvvəlcə çöküntüdə yalnız $\mathrm{CaF_2}$ olur.

B) Əvvəlcə çöküntüdə yalnız $\mathrm{PbF_2}$ olur.

C) Əvvəlcə çöküntüdə əsasən $\mathrm{CaF_2}$ olmaqla həm $\mathrm{CaF_2}$, həm də $\mathrm{PbF_2}$ olur.

D) Əvvəlcə çöküntüdə əsasən $\mathrm{PbF_2}$ olmaqla həm $\mathrm{CaF_2}$, həm də $\mathrm{PbF_2}$ olur.

E) Əvvəlcə çöküntüdə bərabər miqdarda $\mathrm{CaF_2}$ və $\mathrm{PbF_2}$ olur.

(Türkiyə 2011)

Problem 30Medium

$\mathrm{PbCl_2}$-nin molyar həllolma qabiliyyəti aşağıdakı məhlullardan hansında ən azdır?

A) $\mathrm{H_2O}$

B) 0,01 M NaCl

C) 0,01 M $\mathrm{Pb(NO_3)_2}$

D) 0,01 M $\mathrm{MgCl_2}$

E) 0,01 M KCl

(Türkiyə 2012)

Problem 31Medium

100,0 mL 0,060 M $\mathrm{Pb^{2+}}$ və 100,0 mL 0,020 M $\mathrm{F^-}$ məhlulları qarışdırılır.

$\mathrm{PbF_2}$ üçün:

$$K_{sp}=4{,}0\times10^{-8}$$

Aşağıdakılardan hansı baş verər?

A) Heç bir dəyişiklik olmaz, çünki $Q_{sp}=K_{sp}$.

B) Heç bir dəyişiklik olmaz, çünki $Q_{sp}<K_{sp}$.

C) Mühitdəki bütün $\mathrm{F^-}$ ionları $\mathrm{PbF_2}$ şəklində çökər.

D) Mühitdəki bütün $\mathrm{Pb^{2+}}$ ionları $\mathrm{PbF_2}$ şəklində çökər.

E) Kifayət qədər məlumat olmadığı üçün nəticə çıxarmaq mümkün deyil.

(Türkiyə 2012)

Problem 32Medium

$\mathrm{PbI_2}$-nin saf suda molyar həllolma qabiliyyəti neçədir?

$$K_{sp}=7{,}1\times10^{-9}$$

A) $8{,}45\times10^{-5}$

B) $1{,}21\times10^{-3}$

C) $4{,}21\times10^{-5}$

D) $1{,}92\times10^{-3}$

E) $1{,}64\times10^{-3}$

(Türkiyə 2013)

Problem 33Medium

Aşağıdakı duzların hamısının

$$K_{sp}=1{,}0\times10^{-9}$$

olduğuna görə hansının həllolma qabiliyyəti ən böyükdür?

A) MX

B) $\mathrm{MX_2}$

C) $\mathrm{MX_3}$

D) $\mathrm{M_2X_3}$

E) $\mathrm{MX_4}$

(Türkiyə 2014)

Problem 34Medium

0,01 M $\mathrm{Na_2CrO_4}$ məhlulunda $\mathrm{CaCrO_4}$ duzunun həllolma qabiliyyəti neçədir?

$$K_{sp}(\mathrm{CaCrO_4})=7{,}1\times10^{-4}$$

A) $7{,}1\times10^{-2}$

B) $2{,}2\times10^{-2}$

C) $2{,}7\times10^{-2}$

D) $7{,}1\times10^{-3}$

E) $3{,}6\times10^{-4}$

(Türkiyə 2014)

Problem 35Medium

20 mL 0,10 M $\mathrm{BaCl_2}$ ilə 100 mL 0,02 M $\mathrm{NaIO_3}$ qarışdırılır.

$\mathrm{Ba(IO_3)_2}$ üçün:

$$K_{sp}=4{,}01\times10^{-9}$$

Aşağıdakı ifadələrdən hansı yanlışdır?

A) 0,487 q $\mathrm{Ba(IO_3)_2}$ çökür.

B) $\mathrm{NaIO_3}$ tükənir.

C) Son halda NaCl qatılığı $1{,}67\times10^{-2}$ M-dir.

D) Son halda $\mathrm{BaCl_2}$ qatılığı $8{,}33\times10^{-3}$ M-dir.

E) Son halda $\mathrm{NaIO_3}$ qatılığı $8{,}33\times10^{-3}$ M-dir.

(Türkiyə 2015)

Problem 36Medium

$\mathrm{Ca_3(PO_4)_2}$ duzunun doymuş məhlulunda $\mathrm{Ca^{2+}}$ və $\mathrm{PO_4^{3-}}$ ionlarının qatılıqları cəmi

$$8{,}22\times10^{-7}\ \mathrm{M}$$

olduğuna görə $\mathrm{Ca_3(PO_4)_2}$ üçün $K_{sp}$ hansı variantda düzgün verilmişdir?

A) $8\times10^{-11}$

B) $1{,}3\times10^{-32}$

C) $4\times10^{-10}$

D) $5{,}12\times10^{-31}$

E) $4\times10^{-12}$

(Türkiyə 2016)

Problem 37Medium

$\mathrm{Ca(OH)_2}$ üçün

$$K_{sp}=7{,}9\times10^{-6}$$

olduğuna görə $\mathrm{Ca(OH)_2}$-nin doymuş məhlulunun otaq temperaturunda pH-ı neçədir?

A) 12,4

B) 12,1

C) 11,8

D) 9,1

E) 8,4

(Türkiyə 2018)

Problem 38Medium

Aşağıdakı duzların molyar həllolma qabiliyyətləri böyükdən kiçiyə sıralandıqda hansı 2-ci yerdə olar?

A) $\mathrm{Li_3PO_4}$; $K_{sp}=3{,}2\times10^{-9}$

B) $\mathrm{Mg_3(PO_4)_2}$; $K_{sp}=1\times10^{-25}$

C) $\mathrm{MgF_2}$; $K_{sp}=3{,}7\times10^{-8}$

D) $\mathrm{Ag_2CrO_4}$; $K_{sp}=1{,}12\times10^{-12}$

E) $\mathrm{CdIO_3}$; $K_{sp}=3{,}5\times10^{-8}$

(Türkiyə 2018)

Problem 39Medium

$\mathrm{Mn(OH)_2}$ üçün

$$K_{sp}=1{,}90\times10^{-13}$$

və HCN üçün

$$K_a=4{,}93\times10^{-10}$$

verilir.

$\mathrm{Mn(OH)_2}$-nin çökməyə başlaması üçün 250 mL 0,01 M $\mathrm{Mn(NO_3)_2}$ məhluluna neçə mq NaCN əlavə edilməlidir?

A) $3{,}20\times10^{-1}$

B) $6{,}50\times10^{-2}$

C) $9{,}10\times10^{-3}$

D) $2{,}10\times10^{-4}$

E) $8{,}70\times10^{-5}$

(Türkiyə 2019)

Problem 40Medium

1 L doymuş $\mathrm{PbCl_2}$ məhluluna 1 q $\mathrm{Pb(NO)_2}$ əlavə edildikdə aşağıdakı ifadələrdən hansı doğru olar?

A) $[\mathrm{Pb^{2+}}]$ azalır.

B) $[\mathrm{Cl^-}]$ azalır.

C) Bərk $\mathrm{PbCl_2}$ miqdarı azalır.

D) Tarazlıq tərkibində dəyişiklik olmaz.

E) $\mathrm{PbCl_2}$-nin həllolma qabiliyyəti artar.

(Türkiyə 2019)

Problem 41Medium

FeS, $\mathrm{Cu(OH)_2}$ və $\mathrm{Sr_3(PO_4)_2}$ üçün $K_{sp}$ qiymətləri müvafiq olaraq

$$4\times10^{-19}$$ $$1{,}6\times10^{-19}$$

və

$$1\times10^{-33}$$

dir.

Bu duzların doymuş məhlullarındakı kation qatılıqlarının böyüklük sırası hansıdır?

A) $\mathrm{FeS>Cu(OH)_2>Sr_3(PO_4)_2}$

B) $\mathrm{FeS>Sr_3(PO_4)_2>Cu(OH)_2}$

C) $\mathrm{Cu(OH)_2>FeS>Sr_3(PO_4)_2}$

D) $\mathrm{Cu(OH)_2>Sr_3(PO_4)_2>FeS}$

E) $\mathrm{Sr_3(PO_4)_2>Cu(OH)_2>FeS}$

(Türkiyə 2021)

Problem 42Medium

200 mL 0,05 M $\mathrm{Pb(NO_3)_2}$ məhluluna ilk çöküntünün əmələ gəlməsi üçün minimum neçə mol bərk NaCl əlavə edilməlidir?

25 $^\circ\mathrm{C}$ temperaturda $\mathrm{PbCl_2}$ üçün:

$$K_{sp}=1{,}6\times10^{-5}$$

A) $3{,}2\times10^{-4}$

B) $1{,}6\times10^{-5}$

C) $2{,}48\times10^{-3}$

D) 0,05

E) $3{,}58\times10^{-3}$

(Türkiyə 2022)

Problems 43–68 · ABŞ Kimya Olimpiadası

Problem 43Medium

Radioaktiv I-133 ehtiva edən az həll olan $\mathrm{PbI_2(s)}$ nümunəsi 0,10 M KI məhluluna əlavə edilir və gecə boyunca qarışdırılır.

Bu sistem haqqında hansı müşahidələr doğrudur?

I. Maye fazanın radioaktivliyi əhəmiyyətli dərəcədə artır.

II. Məhluldakı $\mathrm{I^-}$ ionunun qatılığı əhəmiyyətli dərəcədə artır.

A) Yalnız I

B) Yalnız II

C) I və II

D) Heç biri

(ABŞ 2010)

Problem 44Medium

$\mathrm{Ca(OH)_2}$-nin suda həllolma qabiliyyətini g/L ilə hesablayın.

$$K_{sp}=8{,}0\times10^{-6}$$

A) $5{,}9\times10^{-4}$

B) $2{,}0\times10^{-2}$

C) 0,93

D) 1,5

(ABŞ 2011)

Problem 45Medium

Aşağıdakı bərk maddələrdən hansı 1 M HCl-də suda olduğundan xeyli daha çox həll olur?

A) $\mathrm{CaHPO_4}$

B) $\mathrm{CaCl_2}$

C) $\mathrm{BaBr_2}$

D) $\mathrm{BaSO_4}$

(ABŞ 2012)

Problem 46Medium

Birinci kolbada bərabər həcmdə $1\times10^{-4}$ M $\mathrm{Cd^{2+}}$ və $1\times10^{-4}$ M $\mathrm{CO_3^{2-}}$ məhlulları qarışdırılır.

İkinci kolbada bərabər həcmdə $1\times10^{-4}$ M $\mathrm{Ag^+}$ və $1\times10^{-4}$ M $\mathrm{CrO_4^{2-}}$ məhlulları qarışdırılır.

Maddə	$K_{sp}$
$\mathrm{CdCO_3}$	$5{,}2\times10^{-12}$
$\mathrm{Ag_2CrO_4}$	$1{,}1\times10^{-12}$

Hansı maddələr çökər?

A) Yalnız $\mathrm{CdCO_3}$

B) Yalnız $\mathrm{Ag_2CrO_4}$

C) Hər ikisi

D) Heç biri

(ABŞ 2012)

Problem 47Medium

Antasid kimi istifadə olunan $\mathrm{Mg(OH)_2}$ suspenziyasında $[\mathrm{OH^-}]$ neçədir?

$$K_{sp}=2{,}06\times10^{-13}$$

A) $7{,}4\times10^{-5}$ M

B) $5{,}9\times10^{-5}$ M

C) $4{,}7\times10^{-5}$ M

D) $3{,}7\times10^{-5}$ M

(ABŞ 2013)

Problem 48Medium

Kalsium hidroksid suda az həll olur və onun

$$K_{sp}=1{,}3\times10^{-6}$$

dır.

25 $^\circ\mathrm{C}$ temperaturda doymuş kalsium hidroksid məhlulunun pH-ı neçədir?

A) 12,34

B) 12,14

C) 12,04

D) 11,84

(ABŞ 2014)

Problem 49Medium

AgCl üçün

$$K_{sp}=1{,}8\times10^{-10}$$

dir.

Gümüş ionu ammonyakla həll olan kompleks ion əmələ gətirir:

$$\mathrm{Ag^++2NH_3\rightleftharpoons Ag(NH_3)_2^+}$$ $$K_f=1{,}0\times10^8$$

1,00 L məhlulda 0,010 mol AgCl-i həll etmək üçün minimum neçə mol $\mathrm{NH_3}$ əlavə edilməlidir?

A) 0,010 mol

B) 0,020 mol

C) 0,095 mol

D) 0,13 mol

(ABŞ 2015)

Problem 50Medium

Aşağıdakılardan hansının suda molyar həllolma qabiliyyəti ən böyükdür?

A) $\mathrm{ZnC_2O_4}$, $K_{sp}=2{,}7\times10^{-8}$

B) $\mathrm{BaCrO_4}$, $K_{sp}=2{,}3\times10^{-10}$

C) $\mathrm{CaF_2}$, $K_{sp}=3{,}9\times10^{-11}$

D) AgBr, $K_{sp}=5{,}0\times10^{-13}$

(ABŞ 2016)

Problem 51Medium

1,00 L doymuş $\mathrm{Ca(OH)_2}$ məhluluna 0,10 mol bərk NaOH əlavə edilir.

$$K_{sp}(\mathrm{Ca(OH)_2})=8{,}0\times10^{-6}$$

Tarazlıqda kalsium hidroksidin neçə faizi çökər?

A) Təxminən 50%

B) Təxminən 75%

C) Təxminən 95%

D) 99%-dən çox

(ABŞ 2017)

Problem 52Medium

Doymuş $\mathrm{Co(OH)_2}$ məhlulunun pH-ı neçədir?

$$K_{sp}=5{,}9\times10^{-15}$$

A) 7,19

B) 9,06

C) 9,36

D) 9,56

(ABŞ 2018)

Problem 53Medium

Aşağıdakı məhlullardan hansı ən çox $\mathrm{CaC_2O_4(s)}$ həll edə bilər?

A) Saf $\mathrm{H_2O}$

B) 0,10 M $\mathrm{CaCl_2}$

C) 0,10 M $\mathrm{H_2C_2O_4}$

D) 0,10 M HCl

(ABŞ 2018)

Problem 54Medium

Gümüş ionu tiosulfat ionu ilə kompleks əmələ gətirir:

$$\mathrm{Ag^++2S_2O_3^{2-}\rightleftharpoons Ag(S_2O_3)_2^{3-}}$$ $$K_f=2{,}8\times10^{13}$$

AgBr üçün:

$$K_{sp}=5{,}4\times10^{-13}$$

1,00 L 0,200 M $\mathrm{Na_2S_2O_3}$ məhlulunda neçə mol AgBr həll olar?

A) 0,089 mol

B) 0,10 mol

C) 0,16 mol

D) 0,78 mol

(ABŞ 2018)

Problem 55Medium

$\mathrm{PbF_2}$-nin molyar həllolma qabiliyyəti

$$2{,}1\times10^{-3}\ \mathrm{mol\,L^{-1}}$$

dir.

Onun $K_{sp}$ qiyməti neçədir?

A) $4{,}4\times10^{-6}$

B) $8{,}8\times10^{-6}$

C) $3{,}7\times10^{-8}$

D) $9{,}3\times10^{-9}$

(ABŞ 2019)

Problem 56Medium

$\mathrm{Sr(OH)_2}$ üçün

$$K_{sp}=2{,}0\times10^{-3}$$

dir.

Doymuş $\mathrm{Sr(OH)_2}$ məhlulunun pH-ı neçədir?

A) 11,30

B) 12,65

C) 12,90

D) 13,20

(ABŞ 2020)

Problem 57Medium

Flüorid, sulfit və fosfat ionlarının hər birinin qatılığı 0,010 M olan məhlula 1,00 M $\mathrm{CaCl_2}$ məhlulu damcı-damcı əlavə edilir.

Bərk maddə	$K_{sp}$
$\mathrm{CaSO_3}$	$6{,}8\times10^{-8}$
$\mathrm{CaF_2}$	$5{,}3\times10^{-9}$
$\mathrm{Ca_3(PO_4)_2}$	$1{,}0\times10^{-25}$

Bərk maddələr hansı sıra ilə çökər?

A) Əvvəl $\mathrm{Ca_3(PO_4)_2}$, sonra $\mathrm{CaF_2}$, sonda $\mathrm{CaSO_3}$

B) Əvvəl $\mathrm{Ca_3(PO_4)_2}$, sonra $\mathrm{CaSO_3}$, sonda $\mathrm{CaF_2}$

C) Əvvəl $\mathrm{CaSO_3}$, sonra $\mathrm{CaF_2}$, sonda $\mathrm{Ca_3(PO_4)_2}$

D) Əvvəl $\mathrm{CaF_2}$, sonra $\mathrm{CaSO_3}$, sonda $\mathrm{Ca_3(PO_4)_2}$

(ABŞ 2021)

Problem 58Medium

Müəyyən miqdarda bərk $\mathrm{AgNO_3}$ 100,0 mL 1,00 M $\mathrm{NH_3}$ məhlulunda həll edilir.

Bu məhlula 50,0 mL 1,00 M NaCl əlavə edildikdə ilk bulanıqlıq görünür.

$$K_{sp}(\mathrm{AgCl})=1{,}8\times10^{-10}$$ $$K_f(\mathrm{Ag(NH_3)_2^+})=1{,}0\times10^8$$

Başlanğıcda neçə mol $\mathrm{AgNO_3}$ vardı?

A) $8{,}1\times10^{-11}$ mol

B) $2{,}1\times10^{-3}$ mol

C) $3{,}2\times10^{-3}$ mol

D) $4{,}9\times10^{-3}$ mol

(ABŞ 2021)

Problem 59Medium

$\mathrm{BaCrO_4}$ üçün

$$K_{sp}=1{,}2\times10^{-10}$$

dir.

1,0 L $1{,}5\times10^{-5}$ M $\mathrm{Ba(NO_3)_2}$ məhlulunda $\mathrm{BaCrO_4}$ çökməsini başlatmaq üçün minimum neçə litr $1{,}5\times10^{-5}$ M $\mathrm{Na_2CrO_4}$ məhlulu əlavə edilməlidir?

A) 0,53 L

B) 0,73 L

C) 1,0 L

D) Bu qatılıqdakı $\mathrm{Na_2CrO_4}$ məhlulunun heç bir miqdarı $\mathrm{BaCrO_4}$ çökdürməz.

(ABŞ 2022)

Problem 60Medium

Gümüş ionu sianid ionu ilə kompleks əmələ gətirir:

$$\mathrm{Ag^++2CN^-\rightleftharpoons Ag(CN)_2^-}$$ $$K_f=9{,}8\times10^{21}$$

AgCl üçün:

$$K_{sp}=1{,}8\times10^{-10}$$

HCN üçün:

$$K_a=6{,}2\times10^{-10}$$

1,00 L məhlulda 0,010 mol AgCl suspenziyasındakı bütün bərk maddəni həll etmək üçün minimum neçə mol HCN əlavə edilməlidir?

A) 0,020 mol

B) 0,079 mol

C) 0,26 mol

D) 1,7 mol

(ABŞ 2022)

Problem 61Medium

pH = 10,50 olan məhlulda tarazlıqda $\mathrm{Pb^{2+}}$ ionlarının maksimum qatılığı neçədir?

$$K_{sp}(\mathrm{Pb(OH)_2})=1{,}4\times10^{-15}$$

A) $7{,}1\times10^{-6}$ M

B) $1{,}4\times10^{-8}$ M

C) $3{,}5\times10^{-9}$ M

D) $4{,}4\times10^{-12}$ M

(ABŞ 2023)

Problem 62Medium

10,0 mL 0,50 M kalium sulfat və 10,0 mL 0,50 M gümüş nitrat məhlulları qarışdırılır və sistemin tarazlığa çatmasına imkan verilir.

Məhluldakı ionların qatılıqlarının düzgün sırası hansıdır?

A) $[\mathrm{K^+}]=[\mathrm{NO_3^-}]>[\mathrm{Ag^+}]>[\mathrm{SO_4^{2-}}]$

B) $[\mathrm{K^+}]=[\mathrm{NO_3^-}]>[\mathrm{SO_4^{2-}}]>[\mathrm{Ag^+}]$

C) $[\mathrm{K^+}]>[\mathrm{NO_3^-}]>[\mathrm{Ag^+}]>[\mathrm{SO_4^{2-}}]$

D) $[\mathrm{K^+}]>[\mathrm{NO_3^-}]>[\mathrm{SO_4^{2-}}]>[\mathrm{Ag^+}]$

(ABŞ 2024)

Problem 63Medium

İon birləşməsinin saf suda molyar həllolma qabiliyyəti $x$ ilə $K_{sp}$ arasında adətən sadə münasibət olur.

Aşağıdakı ifadələrdən hansı ion birləşməsi üçün gözlənilən $K_{sp}$ ifadəsi deyil?

A) $K_{sp}=4x^3$

B) $K_{sp}=4x^4$

C) $K_{sp}=27x^4$

D) $K_{sp}=81x^5$

(ABŞ 2024)

Problem 64Medium

0,01 mol $\mathrm{AgNO_3}$ 1,00 L 1,00 M $\mathrm{NH_3}$ məhlulunda həll edilir.

AgCl çökməsini başlatmaq üçün minimum neçə mol HCl əlavə edilməlidir?

$$K_{sp}(\mathrm{AgCl})=1{,}8\times10^{-10}$$ $$K_f(\mathrm{Ag(NH_3)_2^+})=1{,}6\times10^7$$ $$K_a(\mathrm{NH_4^+})=5{,}6\times10^{-10}$$

A) $1{,}8\times10^{-8}$ mol

B) $1{,}3\times10^{-5}$ mol

C) 0,18 mol

D) 0,28 mol

(ABŞ 2024)

Problem 65Medium

Aşağıdakı tarazlıq sabitləri verilmişdir:

$$\mathrm{Ag^+(aq)+Cl^-(aq)\rightleftharpoons AgCl(s)} \qquad K_1$$ $$\mathrm{2Ag^+(aq)+CrO_4^{2-}(aq)\rightleftharpoons Ag_2CrO_4(s)} \qquad K_2$$

Aşağıdakı reaksiyanın tarazlıq sabiti hansıdır?

$$\mathrm{2AgCl(s)+CrO_4^{2-}(aq)\rightleftharpoons Ag_2CrO_4(s)+2Cl^-(aq)}$$

A) $\dfrac{K_1}{K_2}$

B) $\dfrac{K_1}{K_2^2}$

C) $\dfrac{K_2^2}{K_1}$

D) $\dfrac{K_2}{K_1^2}$

(ABŞ 2025)

Problem 66Medium

Kadmium yodat, $\mathrm{Cd(IO_3)_2}$, üçün

$$K_{sp}=2{,}5\times10^{-8}$$

dir.

Yodid ionu kadmiumla kompleks ion əmələ gətirir:

$$\mathrm{Cd^{2+}+4I^-\rightleftharpoons CdI_4^{2-}}$$ $$K_f=1{,}3\times10^6$$

1,00 L məhlulda 0,100 mol $\mathrm{Cd(IO_3)_2}$-ni həll etmək üçün minimum neçə mol yodid ionu əlavə edilməlidir?

A) 0,40 mol

B) 0,59 mol

C) 0,62 mol

D) 0,99 mol

(ABŞ 2025)

Problem 67Medium

0,50 mol bərk AgCl 1,0 L 0,100 M NaBr məhluluna əlavə edilir.

$$K_{sp}(\mathrm{AgCl})=1{,}8\times10^{-10}$$ $$K_{sp}(\mathrm{AgBr})=4{,}9\times10^{-13}$$

Tarazlıqda məhluldakı $\mathrm{Ag^+}$ qatılığı neçədir?

A) $4{,}9\times10^{-12}$ M

B) $1{,}8\times10^{-9}$ M

C) $7{,}0\times10^{-7}$ M

D) $1{,}3\times10^{-5}$ M

(ABŞ 2026)

Problem 68Medium

Başlanğıcda həm $\mathrm{Cd^{2+}}$, həm də $\mathrm{Tl^+}$ qatılığı 0,10 M olan məhlul hidrogen sulfid qazı ilə doymuş vəziyyətdə saxlanılır:

$$[\mathrm{H_2S}]=0{,}1\ \mathrm{M}$$

Verilir:

$$K_{sp}(\mathrm{CdS})=1{,}0\times10^{-27}$$ $$K_{sp}(\mathrm{Tl_2S})=6{,}0\times10^{-22}$$ $$K_a(\mathrm{H_2S})=8{,}9\times10^{-8}$$ $$K_a(\mathrm{HS^-})=1{,}0\times10^{-19}$$

Hansı pH intervalında metal ionlarından biri miqdari olaraq, yəni 99,9%-dən çox çökər, digəri isə tamamilə məhlulda qalar?

A) 0,5 ilə 6,8 arasında

B) 2,0 ilə 3,9 arasında

C) 4,0 ilə 6,8 arasında

D) Bunun mümkün olduğu pH yoxdur.

(ABŞ 2026)

Problems 69–71 · Avstraliya Kimya Olimpiadası

Problem 69Medium

Maqnezium oksidin həllolma qabiliyyəti 0,0086 g/100 mL-dir.

Doymuş maqnezium oksid məhlulunun pH-ı neçə olar?

A) 2,37

B) 3,37

C) 10,63

D) 11,33

E) 11,63

(Avstraliya 2009)

Problem 70Medium

Kimyaçı azot, fosfor və kalium mənbəyi olan ionları ehtiva edən gübrə məhlulu hazırlamaq istəyir.

Aşağıdakı bərk maddə qarışıqlarından hansı tamamilə həll olaraq belə məhlul verər?

A) $\mathrm{NaNO_3}$, $\mathrm{Ca_3(PO_4)_2}$, KCl

B) $\mathrm{K_2CO_3}$, $\mathrm{Na_3PO_4}$, $\mathrm{AgNO_3}$

C) $\mathrm{NH_4NO_3}$, $\mathrm{Na_3PO_4}$, KCl

D) $\mathrm{NH_4Cl}$, $\mathrm{K_3PO_4}$, $\mathrm{CaCl_2}$

E) $\mathrm{KNO_3}$, $\mathrm{Ca(NO_3)_2}$, $\mathrm{Na_3PO_4}$

(Avstraliya 2016)

Problem 71Medium

Kalsium hidroksid, $\mathrm{Ca(OH)_2}$, suda az həll olur və 20 $^\circ\mathrm{C}$ temperaturda həllolma qabiliyyəti 1,73 g/L-dir.

0,400 q kalsium hidroksid 20 $^\circ\mathrm{C}$ temperaturda 200 mL suya əlavə edilərsə neçə qram kalsium hidroksid həll olmadan qalar?

A) 0,027 q

B) 0,054 q

C) 0,173 q

D) 0,346 q

E) 0,400 q

(Avstraliya 2017)

Problems 72–78 · Belarus Kimya Olimpiadası

Problem 72Medium

Kolbada 5,0 q $\mathrm{PbF_2}$ və 100 mL su qarışdırılmışdır.

Alınan məhlulda həll olmuş maddənin kütlə faizi aşağıdakı qiymətlərdən hansına ən yaxındır?

A) 0,05%

B) 4,8%

C) 0,05

D) 5,0%

(Belarus 2006, 9-cu sinif)

Problem 73Medium

$\mathrm{AgNO_3}$ məhlulundan gümüşü NaCl vasitəsilə çökdürərkən ən yüksək çökmə tamlığı hansı halda əldə edilir?

A) Çökdürücünün çatışmazlığından istifadə etdikdə

B) Çökdürücünün stoxiometrik miqdarından istifadə etdikdə

C) Çökdürücünün az miqdarda artığından istifadə etdikdə

D) Çökdürücünün böyük artığından istifadə etdikdə

(Belarus 2008, 10-cu sinif, 11 illik)

Problem 74Medium

Aşağıdakı kalsium duzlarından hansı suda həll olmayan duzlara aiddir?

A) Nitrat

B) Asetat

C) Hidrogenkarbonat

D) Hidrogensulfat

E) Hidrogenfosfat

F) Dihidrogenfosfat

(Belarus 2012, 9-cu sinif)

Problem 75Medium

Aşağıdakı duzlardan hansının sulu məhlulu olduqda artıq miqdarda qələvi məhlulu əlavə edilərkən maqnezium hidroksid çöküntüsü əmələ gəlmir?

A) LiCl

B) NaCl

C) $\mathrm{NH_4Cl}$

D) $\mathrm{KNO_3}$

E) $\mathrm{Li_2SO_4}$

F) CsBr

(Belarus 2018, 10-cu sinif)

Problem 76Medium

Aşağıdakı duzlardan hansının suda həllolma qabiliyyəti nitrat turşusunun sulu məhlulundakı həllolma qabiliyyətindən nəzərəçarpacaq dərəcədə aşağıdır?

A) $\mathrm{PbF_2}$

B) $\mathrm{PbCl_2}$

C) $\mathrm{PbBr_2}$

D) $\mathrm{PbI_2}$

E) PbS

F) $\mathrm{PbSO_4}$

(Belarus 2020, 11-ci sinif)

Problem 77Medium

200 q doymuş gümüş nitrat məhluluna aşağıdakılardan hansının 10 q-ı əlavə edildikdə çöküntü əmələ gəlməz?

A) $\mathrm{P_2O_5}$

B) NaOH

C) $\mathrm{PCl_5}$

D) $\mathrm{Na_2S}$

E) $\mathrm{NH_2OH}$

F) NaI

(Belarus 2021, 11-ci sinif)

Problem 78Medium

0,200 M barium xlorid və dəmir(III) sulfat məhlulları qarışdırılır.

Çökmə dayandıqdan sonra alınan məhlulda duzun qatılığı neçədir?

A) 0,066 M

B) 0,100 M

C) 0,133 M

D) 0,200 M

E) 0,300 M

F) 0,400 M

(Belarus 2022, 10-cu sinif)