Həllolma (Ksp)

PDF yüklə

Aşağıdakı məsələlər müxtəlif illərin kimya olimpiadalarından seçilmiş həllolma tarazlığı, $K_{sp}$, molyar həllolma qabiliyyəti, ortaq ion effekti, çöküntünün əmələ gəlməsi və kompleks ionların həllolmaya təsiri mövzularını əhatə edir.

Mündəricat

1. Məsələ 1–42 · Türkiyə Kimya Olimpiadası
2. Məsələ 43–68 · ABŞ Kimya Olimpiadası
3. Məsələ 69–71 · Avstraliya Kimya Olimpiadası
4. Məsələ 72–78 · Belarus Kimya Olimpiadası

Məsələ 1–42 · Türkiyə Kimya Olimpiadası

Məsələ 1Orta

Sulfat turşusu məhlulu ilə barium xlorid məhlulu qarışdırıldıqda baş verən reaksiyanı ən yaxşı ifadə edən xalis ion tənliyi hansıdır?

A) $\mathrm{BaCl_2+H_2SO_4\rightarrow BaSO_4+2HCl}$

B) $\mathrm{H^+(aq)+Cl^-(aq)\rightarrow HCl(g)}$

C) $\mathrm{Ba^{2+}(aq)+SO_4^{2-}(aq)\rightarrow BaSO_4(s)}$

D) $\mathrm{Ba^{2+}(aq)+2Cl^-(aq)+2H^+(aq)+SO_4^{2-}(aq)\rightarrow BaSO_4(s)+2HCl(g)}$

E) Xalis ion reaksiyası baş vermir.

(Türkiyə 1997)

Məsələ 2Orta

75,0 mL 0,060 M NaF ilə 25 mL 0,150 M $\mathrm{Sr(NO_3)_2}$ qarışdırılır.

Əmələ gələn sulu məhlulda $\mathrm{F^-}$ ionunun qatılığı neçə olar?

$\mathrm{SrF_2}$ üçün:

$$K_{sp}=2{,}0\times10^{-10}$$

A) $5{,}8\times10^{-5}$

B) $8{,}7\times10^{-5}$

C) $1{,}3\times10^{-8}$

D) $1{,}2\times10^{-4}$

E) $7{,}5\times10^{-7}$

(Türkiyə 1997)

Məsələ 3Orta

0,100 M $\mathrm{NaIO_3}$ məhlulunda $\mathrm{Pb(IO_3)_2}$-nin molyar həllolma qabiliyyəti $2{,}4\times10^{-11}$ mol/L-dir.

Bu az həll olan duzun $K_{sp}$ qiymətini hesablayın.

A) $2{,}4\times10^{-9}$

B) $5{,}8\times10^{-22}$

C) $1{,}4\times10^{-32}$

D) $2{,}4\times10^{-13}$

E) $3{,}7\times10^{-18}$

(Türkiyə 1997)

Məsələ 4Orta

$\mathrm{Mg(OH)_2}$-nin doymuş sulu məhlulunda $\mathrm{H^+}$ ionunun molyar qatılığı neçədir?

$$K_{sp}=3{,}2\times10^{-11}$$

A) $4{,}0\times10^{-4}$

B) $2{,}0\times10^{-4}$

C) $2{,}5\times10^{-11}$

D) $5{,}0\times10^{-11}$

E) $1{,}0\times10^{-7}$

(Türkiyə 1999)

Məsələ 5Orta

$\mathrm{Ag_3PO_4}$-ün suda həllolma qabiliyyəti

$$6{,}72\times10^{-4}\ \mathrm{g/100\,mL}$$

dir.

$\mathrm{Ag_3PO_4}$-ün həllolma hasili neçədir?

A) $1{,}8\times10^{-14}$

B) $5{,}5\times10^{-16}$

C) $2{,}0\times10^{-17}$

D) $1{,}8\times10^{-18}$

E) $6{,}7\times10^{-20}$

(Türkiyə 1999)

Məsələ 6Orta

25 $^\circ\mathrm{C}$ temperaturda $\mathrm{SrCO_3}$-ün suda həllolma qabiliyyəti

$$5{,}9\times10^{-4}\ \mathrm{g/100\,mL}$$

dir.

25 $^\circ\mathrm{C}$ temperaturda $\mathrm{SrCO_3}$ üçün $K_{sp}$ neçədir?

A) $3{,}4\times10^{-11}$

B) $1{,}6\times10^{-9}$

C) $3{,}4\times10^{-7}$

D) $4{,}0\times10^{-6}$

E) $3{,}5\times10^{-5}$

(Türkiyə 2000)

Məsələ 7Orta

$\mathrm{Mg(OH)_2}$-dən hazırlanmış doymuş sulu məhlulun pH-ı neçədir?

$$K_{sp}(\mathrm{Mg(OH)_2})=1{,}8\times10^{-11}$$

A) 3,48

B) 3,78

C) 7,00

D) 10,21

E) 10,52

(Türkiyə 2000)

Məsələ 8Orta

Aşağıdakı məhlullardan hansında $\mathrm{Ag_2CO_3}$-ün həllolma qabiliyyəti ən az olar?

$$K_{sp}=8{,}2\times10^{-12}$$

A) 0,001 M $\mathrm{HNO_3}$

B) 0,080 M $\mathrm{AgNO_3}$

C) 0,020 M $\mathrm{Na_2CO_3}$

D) 0,010 M NaCl

E) Saf su

(Türkiyə 2001)

Məsələ 9Orta

Doymuş $\mathrm{Zn(OH)_2}$ məhlulunun verilmiş temperaturda pH-ı neçədir?

$$K_{sp}=3{,}2\times10^{-17}$$

A) 5,40

B) 5,70

C) 7,00

D) 8,60

E) 10,60

(Türkiyə 2001)

Məsələ 10Orta

Aşağıdakı məhlullardan hansında $\mathrm{CaCO_3}$-ün həllolma qabiliyyəti ən böyükdür?

A) Saf su

B) 0,1 M $\mathrm{Ca(NO_3)_2}$

C) 0,1 M $\mathrm{Na_2CO_3}$

D) 0,1 M $\mathrm{NaNO_3}$

E) 0,1 M $\mathrm{HNO_3}$

(Türkiyə 2002)

Məsələ 11Orta

$\mathrm{Mg(OH)_2}$ üçün

$$K_{sp}=1{,}8\times10^{-11}$$

dir.

$\mathrm{Mg(OH)_2}$ ilə doymuş sulu məhlulun pH-ı neçədir?

A) 3,48

B) 3,78

C) 8,63

D) 10,22

E) 10,52

(Türkiyə 2003)

Məsələ 12Orta

Kalsium oksalatın, $\mathrm{CaC_2O_4}$, suda həllolma qabiliyyəti

$$6{,}66\times10^{-4}\ \mathrm{g/100\,mL}$$

dir.

Kalsium oksalatın həllolma hasili neçədir?

A) $2{,}70\times10^{-13}$

B) $5{,}40\times10^{-10}$

C) $2{,}70\times10^{-9}$

D) $1{,}35\times10^{-7}$

E) $5{,}20\times10^{-5}$

(Türkiyə 2003)

Məsələ 13Orta

$\mathrm{CaF_2}$-nin həllolma qabiliyyəti aşağıdakılardan hansında ən aşağı olar?

$$K_{sp}=5{,}3\times10^{-9}$$

A) $\mathrm{H_2O}$

B) 0,10 M NaF

C) 0,10 M NaCl

D) 0,10 M $\mathrm{Ca(NO_3)_2}$

E) 0,10 M $\mathrm{HNO_3}$

(Türkiyə 2003)

Məsələ 14Orta

$\mathrm{Fe(OH)_3}$ üçün həllolma hasili

$$K_{sp}=2{,}6\times10^{-39}$$

dur.

$\mathrm{Fe(OH)_3}$-ün suda həllolma qabiliyyəti mol/L ilə neçədir?

A) $2{,}6\times10^{-18}$

B) $7{,}3\times10^{-15}$

C) $9{,}91\times10^{-11}$

D) $6{,}4\times10^{-7}$

E) $4{,}8\times10^{-5}$

(Türkiyə 2003)

Məsələ 15Orta

25 $^\circ\mathrm{C}$ temperaturda doymuş $\mathrm{Mg(OH)_2}$ məhlulunun pH-ı 10,52-dir.

Bu məlumatdan istifadə edərək $\mathrm{Mg(OH)_2}$ üçün $K_{sp}$ qiymətini hesablayın.

A) $3{,}3\times10^{-8}$

B) $4{,}5\times10^{-12}$

C) $1{,}8\times10^{-11}$

D) $1{,}7\times10^{-4}$

E) $2{,}1\times10^{-6}$

(Türkiyə 2004)

Məsələ 16Orta

Aşağıdakı elektrolitlərdən hansından bərabər mol miqdarı doymuş $\mathrm{BaSO_4}$ məhluluna əlavə edildikdə həllolma qabiliyyəti ən çox artar?

A) $\mathrm{BaCl_2}$

B) $\mathrm{Na_2SO_4}$

C) $\mathrm{MgSO_4}$

D) $\mathrm{Fe(NO_3)_2}$

E) $\mathrm{Al_2(SO_4)_3}$

(Türkiyə 2004)

Məsələ 17Orta

10,00 mL 0,200 M $\mathrm{Pb(NO_3)_2}$, 10,00 mL 0,400 M KCl və 20,00 mL 0,006 M NaF məhlulları qarışdırılır.

Əmələ gələn mühitdə PbClF duzunun molyar həllolma qabiliyyətini tapın. Mühitdə başqa duzun çökmədiyini qəbul edin.

$$K_{sp}=2{,}8\times10^{-9}$$ $$K_{sp}=[\mathrm{Pb^{2+}}][\mathrm{Cl^-}][\mathrm{F^-}]$$

A) $2{,}9\times10^{-8}$

B) $6{,}0\times10^{-8}$

C) $4{,}7\times10^{-8}$

D) $6{,}1\times10^{-7}$

E) $3{,}8\times10^{-10}$

(Türkiyə 2005)

Məsələ 18Orta

25 $^\circ\mathrm{C}$ temperaturda 2,5 mq $\mathrm{MX_2}$ 1,0 L suda həll olur.

$\mathrm{MX_2}$-nin 0,020 M NaX məhlulundakı molyar həllolma qabiliyyəti neçədir?

NaX qüvvətli elektrolitdir.

$\mathrm{MX_2}$ üçün molyar kütlə 250 g/mol-dur.

A) $1{,}0\times10^{-3}$

B) $1{,}0\times10^{-4}$

C) $1{,}0\times10^{-5}$

D) $1{,}0\times10^{-9}$

E) $1{,}0\times10^{-11}$

(Türkiyə 2005)

Məsələ 19Orta

$\mathrm{CaSO_4}$-ün suda həll olması ekzotermik prosesdir. 25 $^\circ\mathrm{C}$ temperaturda həllolma qabiliyyəti

$$5{,}10\times10^{-3}\ \mathrm{mol/L}$$

dir.

Temperatur 50 $^\circ\mathrm{C}$-yə yüksəldildikdə həllolma qabiliyyəti təxminən 3 dəfə dəyişir.

50 $^\circ\mathrm{C}$ temperaturda $\mathrm{CaSO_4}$ üçün $K_{sp}$ neçədir?

A) $7{,}80\times10^{-5}$

B) $2{,}34\times10^{-4}$

C) $8{,}70\times10^{-6}$

D) $2{,}31\times10^{-5}$

E) $2{,}89\times10^{-6}$

(Türkiyə 2006)

Məsələ 20Orta

Bərabər həcmdə 0,100 M $\mathrm{ZnCl_2}$ və 0,250 M NaOH qarışdırılır.

Sistem tarazlığa çatdıqdan sonra $\mathrm{Zn^{2+}}$ qatılığını hesablayın.

$$K_{sp}(\mathrm{Zn(OH)_2})=1{,}2\times10^{-17}$$

A) 0,050

B) $1{,}9\times10^{-14}$

C) $4{,}8\times10^{-15}$

D) $1{,}4\times10^{-6}$

E) 0,10

(Türkiyə 2006)

Məsələ 21Orta

Aşağıdakı məhlullardan hansı saf suya həll olmayan bərk maddə qalana qədər AgCl əlavə etməklə hazırlanmışdır?

$$K_{sp}=1{,}82\times10^{-10}$$

A) $[\mathrm{Ag^+}]=1{,}20\times10^{-5}$ M, $[\mathrm{Cl^-}]=1{,}20\times10^{-5}$ M

B) $[\mathrm{Ag^+}]=1{,}82\times10^{-7}$ M, $[\mathrm{Cl^-}]=0{,}001$ M

C) $[\mathrm{Ag^+}]=0{,}0001$, $[\mathrm{Cl^-}]=1{,}82\times10^{-6}$

D) 1,46 mg/L $\mathrm{Ag^+}$, 0,48 mg/L $\mathrm{Cl^-}$

E) 0,48 mg/L $\mathrm{Ag^+}$, 0,48 mg/L $\mathrm{Cl^-}$

(Türkiyə 2006)

Məsələ 22Orta

Saf suya həll olmayana qədər bərk $\mathrm{Fe(OH)_3}$ əlavə edilir.

Əmələ gələn qarışıqda məhlulun pH-ı neçədir?

$$K_{sp}(\mathrm{Fe(OH)_3})=1{,}6\times10^{-39}$$

A) 3,94

B) 4,42

C) 7,00

D) 7,17

E) 6,42

(Türkiyə 2007)

Məsələ 23Orta

Aşağıdakı az həll olan yodid duzlarının 0,10 M NaI məhlulunda molyar həllolma qabiliyyətlərinin azalma sırası hansıdır?

$$K_{sp}(\mathrm{BiI_3})=8{,}1\times10^{-19}$$ $$K_{sp}(\mathrm{PbI_2})=7{,}1\times10^{-9}$$ $$K_{sp}(\mathrm{TlI})=6{,}5\times10^{-8}$$

A) $\mathrm{BiI_3>TlI>PbI_2}$

B) $\mathrm{TlI>BiI_3>PbI_2}$

C) $\mathrm{PbI_2>BiI_3>TlI}$

D) $\mathrm{PbI_2>TlI>BiI_3}$

E) $\mathrm{TlI>BiI_3>PbI_2}$

(Türkiyə 2007)

Məsələ 24Orta

pH-ı 11,0 olan 200,0 mL KOH məhlulunda neçə mol $\mathrm{Mg(OH)_2}$ həll ola bilər?

$$K_{sp}(\mathrm{Mg(OH)_2})=1{,}8\times10^{-11}$$

A) $1{,}0\times10^{-3}$

B) $1{,}8\times10^{-6}$

C) $2{,}0\times10^{-3}$

D) $3{,}6\times10^{-6}$

E) $9{,}0\times10^{-6}$

(Türkiyə 2008)

Məsələ 25Orta

10,00 mL 0,030 M $\mathrm{NaIO_3}$, 5,00 mL 0,010 M $\mathrm{La(NO_3)_3}$ və 10,00 mL 0,0050 M $\mathrm{LaCl_3}$ qarışdırıldıqdan sonra ümumi həcm 100 mL-ə çatdırılır.

Molyar həllolma qabiliyyətini hesablayın.

$\mathrm{La(IO_3)_3}$ üçün:

$$K_{sp}=1{,}0\times10^{-11}$$

A) $3{,}16\times10^{-6}$

B) $7{,}80\times10^{-4}$

C) $8{,}70\times10^{-5}$

D) $3{,}00\times10^{-3}$

E) $7{,}80\times10^{-6}$

(Türkiyə 2008)

Məsələ 26Orta

Saf suya bərk NiS əlavə etməklə hazırlanmış qarışıq üçün aşağıdakı ifadələrdən hansı yanlışdır?

A) Məhlula turşu əlavə edilərsə NiS-in həllolma qabiliyyəti artar.

B) Məhlula turşu əlavə edilərsə çürük yumurta qoxusu yaranar.

C) Bərk maddə ilə tarazlıqda olan məhlul zəif turş xassə göstərir.

D) Məhlula əsas əlavə edilərsə NiS-in həllolma qabiliyyəti azalar.

E) Bərk maddə ilə tarazlıqda olan məhlula əlavə bərk maddə əlavə edilməsi həllolma qabiliyyətinə təsir etmir.

(Türkiyə 2009)

Məsələ 27Orta

Doymuş məhlulun ion qüvvəsini artırmaq üçün məhlula çöküntü ilə ortaq ionu olmayan qeyri-üzvi birləşmə əlavə edildikdə çöküntünün həllolma qabiliyyəti necə dəyişir?

A) Azalır.

B) Artır.

C) Dəyişmir.

D) Əlavə olunan iondan asılı olaraq azalır və ya artır.

E) Dəyişmir, temperaturun artması müşahidə olunur.

(Türkiyə 2009)

Məsələ 28Orta

$\mathrm{PbCl_2}$-nin saf suda molyar həllolma qabiliyyətini hesablayın.

$$K_{sp}=1{,}17\times10^{-5}$$

A) $1{,}43\times10^{-2}$

B) $3{,}40\times10^{-3}$

C) $1{,}71\times10^{-3}$

D) $5{,}12\times10^{-4}$

E) $1{,}12\times10^{-5}$

(Türkiyə 2011)

Məsələ 29Orta

$\mathrm{Ca(NO_3)_2}$ və $\mathrm{Pb(NO_3)_2}$ qatılıqları 0,10 M olan qarışıq məhlula 0,10 M NaF yavaş-yavaş əlavə edilir.

$$K_{sp}(\mathrm{CaF_2})=4{,}0\times10^{-11}$$ $$K_{sp}(\mathrm{PbF_2})=3{,}3\times10^{-8}$$

Aşağıdakı ifadələrdən hansı doğrudur?

A) Əvvəlcə çöküntüdə yalnız $\mathrm{CaF_2}$ olur.

B) Əvvəlcə çöküntüdə yalnız $\mathrm{PbF_2}$ olur.

C) Əvvəlcə çöküntüdə əsasən $\mathrm{CaF_2}$ olmaqla həm $\mathrm{CaF_2}$, həm də $\mathrm{PbF_2}$ olur.

D) Əvvəlcə çöküntüdə əsasən $\mathrm{PbF_2}$ olmaqla həm $\mathrm{CaF_2}$, həm də $\mathrm{PbF_2}$ olur.

E) Əvvəlcə çöküntüdə bərabər miqdarda $\mathrm{CaF_2}$ və $\mathrm{PbF_2}$ olur.

(Türkiyə 2011)

Məsələ 30Orta

$\mathrm{PbCl_2}$-nin molyar həllolma qabiliyyəti aşağıdakı məhlullardan hansında ən azdır?

A) $\mathrm{H_2O}$

B) 0,01 M NaCl

C) 0,01 M $\mathrm{Pb(NO_3)_2}$

D) 0,01 M $\mathrm{MgCl_2}$

E) 0,01 M KCl

(Türkiyə 2012)

Məsələ 31Orta

100,0 mL 0,060 M $\mathrm{Pb^{2+}}$ və 100,0 mL 0,020 M $\mathrm{F^-}$ məhlulları qarışdırılır.

$\mathrm{PbF_2}$ üçün:

$$K_{sp}=4{,}0\times10^{-8}$$

Aşağıdakılardan hansı baş verər?

A) Heç bir dəyişiklik olmaz, çünki $Q_{sp}=K_{sp}$.

B) Heç bir dəyişiklik olmaz, çünki $Q_{sp}<K_{sp}$.

C) Mühitdəki bütün $\mathrm{F^-}$ ionları $\mathrm{PbF_2}$ şəklində çökər.

D) Mühitdəki bütün $\mathrm{Pb^{2+}}$ ionları $\mathrm{PbF_2}$ şəklində çökər.

E) Kifayət qədər məlumat olmadığı üçün nəticə çıxarmaq mümkün deyil.

(Türkiyə 2012)

Məsələ 32Orta

$\mathrm{PbI_2}$-nin saf suda molyar həllolma qabiliyyəti neçədir?

$$K_{sp}=7{,}1\times10^{-9}$$

A) $8{,}45\times10^{-5}$

B) $1{,}21\times10^{-3}$

C) $4{,}21\times10^{-5}$

D) $1{,}92\times10^{-3}$

E) $1{,}64\times10^{-3}$

(Türkiyə 2013)

Məsələ 33Orta

Aşağıdakı duzların hamısının

$$K_{sp}=1{,}0\times10^{-9}$$

olduğuna görə hansının həllolma qabiliyyəti ən böyükdür?

A) MX

B) $\mathrm{MX_2}$

C) $\mathrm{MX_3}$

D) $\mathrm{M_2X_3}$

E) $\mathrm{MX_4}$

(Türkiyə 2014)

Məsələ 34Orta

0,01 M $\mathrm{Na_2CrO_4}$ məhlulunda $\mathrm{CaCrO_4}$ duzunun həllolma qabiliyyəti neçədir?

$$K_{sp}(\mathrm{CaCrO_4})=7{,}1\times10^{-4}$$

A) $7{,}1\times10^{-2}$

B) $2{,}2\times10^{-2}$

C) $2{,}7\times10^{-2}$

D) $7{,}1\times10^{-3}$

E) $3{,}6\times10^{-4}$

(Türkiyə 2014)

Məsələ 35Orta

20 mL 0,10 M $\mathrm{BaCl_2}$ ilə 100 mL 0,02 M $\mathrm{NaIO_3}$ qarışdırılır.

$\mathrm{Ba(IO_3)_2}$ üçün:

$$K_{sp}=4{,}01\times10^{-9}$$

Aşağıdakı ifadələrdən hansı yanlışdır?

A) 0,487 q $\mathrm{Ba(IO_3)_2}$ çökür.

B) $\mathrm{NaIO_3}$ tükənir.

C) Son halda NaCl qatılığı $1{,}67\times10^{-2}$ M-dir.

D) Son halda $\mathrm{BaCl_2}$ qatılığı $8{,}33\times10^{-3}$ M-dir.

E) Son halda $\mathrm{NaIO_3}$ qatılığı $8{,}33\times10^{-3}$ M-dir.

(Türkiyə 2015)

Məsələ 36Orta

$\mathrm{Ca_3(PO_4)_2}$ duzunun doymuş məhlulunda $\mathrm{Ca^{2+}}$ və $\mathrm{PO_4^{3-}}$ ionlarının qatılıqları cəmi

$$8{,}22\times10^{-7}\ \mathrm{M}$$

olduğuna görə $\mathrm{Ca_3(PO_4)_2}$ üçün $K_{sp}$ hansı variantda düzgün verilmişdir?

A) $8\times10^{-11}$

B) $1{,}3\times10^{-32}$

C) $4\times10^{-10}$

D) $5{,}12\times10^{-31}$

E) $4\times10^{-12}$

(Türkiyə 2016)

Məsələ 37Orta

$\mathrm{Ca(OH)_2}$ üçün

$$K_{sp}=7{,}9\times10^{-6}$$

olduğuna görə $\mathrm{Ca(OH)_2}$-nin doymuş məhlulunun otaq temperaturunda pH-ı neçədir?

A) 12,4

B) 12,1

C) 11,8

D) 9,1

E) 8,4

(Türkiyə 2018)

Məsələ 38Orta

Aşağıdakı duzların molyar həllolma qabiliyyətləri böyükdən kiçiyə sıralandıqda hansı 2-ci yerdə olar?

A) $\mathrm{Li_3PO_4}$; $K_{sp}=3{,}2\times10^{-9}$

B) $\mathrm{Mg_3(PO_4)_2}$; $K_{sp}=1\times10^{-25}$

C) $\mathrm{MgF_2}$; $K_{sp}=3{,}7\times10^{-8}$

D) $\mathrm{Ag_2CrO_4}$; $K_{sp}=1{,}12\times10^{-12}$

E) $\mathrm{CdIO_3}$; $K_{sp}=3{,}5\times10^{-8}$

(Türkiyə 2018)

Məsələ 39Orta

$\mathrm{Mn(OH)_2}$ üçün

$$K_{sp}=1{,}90\times10^{-13}$$

və HCN üçün

$$K_a=4{,}93\times10^{-10}$$

verilir.

$\mathrm{Mn(OH)_2}$-nin çökməyə başlaması üçün 250 mL 0,01 M $\mathrm{Mn(NO_3)_2}$ məhluluna neçə mq NaCN əlavə edilməlidir?

A) $3{,}20\times10^{-1}$

B) $6{,}50\times10^{-2}$

C) $9{,}10\times10^{-3}$

D) $2{,}10\times10^{-4}$

E) $8{,}70\times10^{-5}$

(Türkiyə 2019)

Məsələ 40Orta

1 L doymuş $\mathrm{PbCl_2}$ məhluluna 1 q $\mathrm{Pb(NO)_2}$ əlavə edildikdə aşağıdakı ifadələrdən hansı doğru olar?

A) $[\mathrm{Pb^{2+}}]$ azalır.

B) $[\mathrm{Cl^-}]$ azalır.

C) Bərk $\mathrm{PbCl_2}$ miqdarı azalır.

D) Tarazlıq tərkibində dəyişiklik olmaz.

E) $\mathrm{PbCl_2}$-nin həllolma qabiliyyəti artar.

(Türkiyə 2019)

Məsələ 41Orta

FeS, $\mathrm{Cu(OH)_2}$ və $\mathrm{Sr_3(PO_4)_2}$ üçün $K_{sp}$ qiymətləri müvafiq olaraq

$$4\times10^{-19}$$ $$1{,}6\times10^{-19}$$

və

$$1\times10^{-33}$$

dir.

Bu duzların doymuş məhlullarındakı kation qatılıqlarının böyüklük sırası hansıdır?

A) $\mathrm{FeS>Cu(OH)_2>Sr_3(PO_4)_2}$

B) $\mathrm{FeS>Sr_3(PO_4)_2>Cu(OH)_2}$

C) $\mathrm{Cu(OH)_2>FeS>Sr_3(PO_4)_2}$

D) $\mathrm{Cu(OH)_2>Sr_3(PO_4)_2>FeS}$

E) $\mathrm{Sr_3(PO_4)_2>Cu(OH)_2>FeS}$

(Türkiyə 2021)

Məsələ 42Orta

200 mL 0,05 M $\mathrm{Pb(NO_3)_2}$ məhluluna ilk çöküntünün əmələ gəlməsi üçün minimum neçə mol bərk NaCl əlavə edilməlidir?

25 $^\circ\mathrm{C}$ temperaturda $\mathrm{PbCl_2}$ üçün:

$$K_{sp}=1{,}6\times10^{-5}$$

A) $3{,}2\times10^{-4}$

B) $1{,}6\times10^{-5}$

C) $2{,}48\times10^{-3}$

D) 0,05

E) $3{,}58\times10^{-3}$

(Türkiyə 2022)

Məsələ 43–68 · ABŞ Kimya Olimpiadası

Məsələ 43Orta

Radioaktiv I-133 ehtiva edən az həll olan $\mathrm{PbI_2(s)}$ nümunəsi 0,10 M KI məhluluna əlavə edilir və gecə boyunca qarışdırılır.

Bu sistem haqqında hansı müşahidələr doğrudur?

I. Maye fazanın radioaktivliyi əhəmiyyətli dərəcədə artır.

II. Məhluldakı $\mathrm{I^-}$ ionunun qatılığı əhəmiyyətli dərəcədə artır.

A) Yalnız I

B) Yalnız II

C) I və II

D) Heç biri

(ABŞ 2010)

Məsələ 44Orta

$\mathrm{Ca(OH)_2}$-nin suda həllolma qabiliyyətini g/L ilə hesablayın.

$$K_{sp}=8{,}0\times10^{-6}$$

A) $5{,}9\times10^{-4}$

B) $2{,}0\times10^{-2}$

C) 0,93

D) 1,5

(ABŞ 2011)

Məsələ 45Orta

Aşağıdakı bərk maddələrdən hansı 1 M HCl-də suda olduğundan xeyli daha çox həll olur?

A) $\mathrm{CaHPO_4}$

B) $\mathrm{CaCl_2}$

C) $\mathrm{BaBr_2}$

D) $\mathrm{BaSO_4}$

(ABŞ 2012)

Məsələ 46Orta

Birinci kolbada bərabər həcmdə $1\times10^{-4}$ M $\mathrm{Cd^{2+}}$ və $1\times10^{-4}$ M $\mathrm{CO_3^{2-}}$ məhlulları qarışdırılır.

İkinci kolbada bərabər həcmdə $1\times10^{-4}$ M $\mathrm{Ag^+}$ və $1\times10^{-4}$ M $\mathrm{CrO_4^{2-}}$ məhlulları qarışdırılır.

Maddə	$K_{sp}$
$\mathrm{CdCO_3}$	$5{,}2\times10^{-12}$
$\mathrm{Ag_2CrO_4}$	$1{,}1\times10^{-12}$

Hansı maddələr çökər?

A) Yalnız $\mathrm{CdCO_3}$

B) Yalnız $\mathrm{Ag_2CrO_4}$

C) Hər ikisi

D) Heç biri

(ABŞ 2012)

Məsələ 47Orta

Antasid kimi istifadə olunan $\mathrm{Mg(OH)_2}$ suspenziyasında $[\mathrm{OH^-}]$ neçədir?

$$K_{sp}=2{,}06\times10^{-13}$$

A) $7{,}4\times10^{-5}$ M

B) $5{,}9\times10^{-5}$ M

C) $4{,}7\times10^{-5}$ M

D) $3{,}7\times10^{-5}$ M

(ABŞ 2013)

Məsələ 48Orta

Kalsium hidroksid suda az həll olur və onun

$$K_{sp}=1{,}3\times10^{-6}$$

dır.

25 $^\circ\mathrm{C}$ temperaturda doymuş kalsium hidroksid məhlulunun pH-ı neçədir?

A) 12,34

B) 12,14

C) 12,04

D) 11,84

(ABŞ 2014)

Məsələ 49Orta

AgCl üçün

$$K_{sp}=1{,}8\times10^{-10}$$

dir.

Gümüş ionu ammonyakla həll olan kompleks ion əmələ gətirir:

$$\mathrm{Ag^++2NH_3\rightleftharpoons Ag(NH_3)_2^+}$$ $$K_f=1{,}0\times10^8$$

1,00 L məhlulda 0,010 mol AgCl-i həll etmək üçün minimum neçə mol $\mathrm{NH_3}$ əlavə edilməlidir?

A) 0,010 mol

B) 0,020 mol

C) 0,095 mol

D) 0,13 mol

(ABŞ 2015)

Məsələ 50Orta

Aşağıdakılardan hansının suda molyar həllolma qabiliyyəti ən böyükdür?

A) $\mathrm{ZnC_2O_4}$, $K_{sp}=2{,}7\times10^{-8}$

B) $\mathrm{BaCrO_4}$, $K_{sp}=2{,}3\times10^{-10}$

C) $\mathrm{CaF_2}$, $K_{sp}=3{,}9\times10^{-11}$

D) AgBr, $K_{sp}=5{,}0\times10^{-13}$

(ABŞ 2016)

Məsələ 51Orta

1,00 L doymuş $\mathrm{Ca(OH)_2}$ məhluluna 0,10 mol bərk NaOH əlavə edilir.

$$K_{sp}(\mathrm{Ca(OH)_2})=8{,}0\times10^{-6}$$

Tarazlıqda kalsium hidroksidin neçə faizi çökər?

A) Təxminən 50%

B) Təxminən 75%

C) Təxminən 95%

D) 99%-dən çox

(ABŞ 2017)

Məsələ 52Orta

Doymuş $\mathrm{Co(OH)_2}$ məhlulunun pH-ı neçədir?

$$K_{sp}=5{,}9\times10^{-15}$$

A) 7,19

B) 9,06

C) 9,36

D) 9,56

(ABŞ 2018)

Məsələ 53Orta

Aşağıdakı məhlullardan hansı ən çox $\mathrm{CaC_2O_4(s)}$ həll edə bilər?

A) Saf $\mathrm{H_2O}$

B) 0,10 M $\mathrm{CaCl_2}$

C) 0,10 M $\mathrm{H_2C_2O_4}$

D) 0,10 M HCl

(ABŞ 2018)

Məsələ 54Orta

Gümüş ionu tiosulfat ionu ilə kompleks əmələ gətirir:

$$\mathrm{Ag^++2S_2O_3^{2-}\rightleftharpoons Ag(S_2O_3)_2^{3-}}$$ $$K_f=2{,}8\times10^{13}$$

AgBr üçün:

$$K_{sp}=5{,}4\times10^{-13}$$

1,00 L 0,200 M $\mathrm{Na_2S_2O_3}$ məhlulunda neçə mol AgBr həll olar?

A) 0,089 mol

B) 0,10 mol

C) 0,16 mol

D) 0,78 mol

(ABŞ 2018)

Məsələ 55Orta

$\mathrm{PbF_2}$-nin molyar həllolma qabiliyyəti

$$2{,}1\times10^{-3}\ \mathrm{mol\,L^{-1}}$$

dir.

Onun $K_{sp}$ qiyməti neçədir?

A) $4{,}4\times10^{-6}$

B) $8{,}8\times10^{-6}$

C) $3{,}7\times10^{-8}$

D) $9{,}3\times10^{-9}$

(ABŞ 2019)

Məsələ 56Orta

$\mathrm{Sr(OH)_2}$ üçün

$$K_{sp}=2{,}0\times10^{-3}$$

dir.

Doymuş $\mathrm{Sr(OH)_2}$ məhlulunun pH-ı neçədir?

A) 11,30

B) 12,65

C) 12,90

D) 13,20

(ABŞ 2020)

Məsələ 57Orta

Flüorid, sulfit və fosfat ionlarının hər birinin qatılığı 0,010 M olan məhlula 1,00 M $\mathrm{CaCl_2}$ məhlulu damcı-damcı əlavə edilir.

Bərk maddə	$K_{sp}$
$\mathrm{CaSO_3}$	$6{,}8\times10^{-8}$
$\mathrm{CaF_2}$	$5{,}3\times10^{-9}$
$\mathrm{Ca_3(PO_4)_2}$	$1{,}0\times10^{-25}$

Bərk maddələr hansı sıra ilə çökər?

A) Əvvəl $\mathrm{Ca_3(PO_4)_2}$, sonra $\mathrm{CaF_2}$, sonda $\mathrm{CaSO_3}$

B) Əvvəl $\mathrm{Ca_3(PO_4)_2}$, sonra $\mathrm{CaSO_3}$, sonda $\mathrm{CaF_2}$

C) Əvvəl $\mathrm{CaSO_3}$, sonra $\mathrm{CaF_2}$, sonda $\mathrm{Ca_3(PO_4)_2}$

D) Əvvəl $\mathrm{CaF_2}$, sonra $\mathrm{CaSO_3}$, sonda $\mathrm{Ca_3(PO_4)_2}$

(ABŞ 2021)

Məsələ 58Orta

Müəyyən miqdarda bərk $\mathrm{AgNO_3}$ 100,0 mL 1,00 M $\mathrm{NH_3}$ məhlulunda həll edilir.

Bu məhlula 50,0 mL 1,00 M NaCl əlavə edildikdə ilk bulanıqlıq görünür.

$$K_{sp}(\mathrm{AgCl})=1{,}8\times10^{-10}$$ $$K_f(\mathrm{Ag(NH_3)_2^+})=1{,}0\times10^8$$

Başlanğıcda neçə mol $\mathrm{AgNO_3}$ vardı?

A) $8{,}1\times10^{-11}$ mol

B) $2{,}1\times10^{-3}$ mol

C) $3{,}2\times10^{-3}$ mol

D) $4{,}9\times10^{-3}$ mol

(ABŞ 2021)

Məsələ 59Orta

$\mathrm{BaCrO_4}$ üçün

$$K_{sp}=1{,}2\times10^{-10}$$

dir.

1,0 L $1{,}5\times10^{-5}$ M $\mathrm{Ba(NO_3)_2}$ məhlulunda $\mathrm{BaCrO_4}$ çökməsini başlatmaq üçün minimum neçə litr $1{,}5\times10^{-5}$ M $\mathrm{Na_2CrO_4}$ məhlulu əlavə edilməlidir?

A) 0,53 L

B) 0,73 L

C) 1,0 L

D) Bu qatılıqdakı $\mathrm{Na_2CrO_4}$ məhlulunun heç bir miqdarı $\mathrm{BaCrO_4}$ çökdürməz.

(ABŞ 2022)

Məsələ 60Orta

Gümüş ionu sianid ionu ilə kompleks əmələ gətirir:

$$\mathrm{Ag^++2CN^-\rightleftharpoons Ag(CN)_2^-}$$ $$K_f=9{,}8\times10^{21}$$

AgCl üçün:

$$K_{sp}=1{,}8\times10^{-10}$$

HCN üçün:

$$K_a=6{,}2\times10^{-10}$$

1,00 L məhlulda 0,010 mol AgCl suspenziyasındakı bütün bərk maddəni həll etmək üçün minimum neçə mol HCN əlavə edilməlidir?

A) 0,020 mol

B) 0,079 mol

C) 0,26 mol

D) 1,7 mol

(ABŞ 2022)

Məsələ 61Orta

pH = 10,50 olan məhlulda tarazlıqda $\mathrm{Pb^{2+}}$ ionlarının maksimum qatılığı neçədir?

$$K_{sp}(\mathrm{Pb(OH)_2})=1{,}4\times10^{-15}$$

A) $7{,}1\times10^{-6}$ M

B) $1{,}4\times10^{-8}$ M

C) $3{,}5\times10^{-9}$ M

D) $4{,}4\times10^{-12}$ M

(ABŞ 2023)

Məsələ 62Orta

10,0 mL 0,50 M kalium sulfat və 10,0 mL 0,50 M gümüş nitrat məhlulları qarışdırılır və sistemin tarazlığa çatmasına imkan verilir.

Məhluldakı ionların qatılıqlarının düzgün sırası hansıdır?

A) $[\mathrm{K^+}]=[\mathrm{NO_3^-}]>[\mathrm{Ag^+}]>[\mathrm{SO_4^{2-}}]$

B) $[\mathrm{K^+}]=[\mathrm{NO_3^-}]>[\mathrm{SO_4^{2-}}]>[\mathrm{Ag^+}]$

C) $[\mathrm{K^+}]>[\mathrm{NO_3^-}]>[\mathrm{Ag^+}]>[\mathrm{SO_4^{2-}}]$

D) $[\mathrm{K^+}]>[\mathrm{NO_3^-}]>[\mathrm{SO_4^{2-}}]>[\mathrm{Ag^+}]$

(ABŞ 2024)

Məsələ 63Orta

İon birləşməsinin saf suda molyar həllolma qabiliyyəti $x$ ilə $K_{sp}$ arasında adətən sadə münasibət olur.

Aşağıdakı ifadələrdən hansı ion birləşməsi üçün gözlənilən $K_{sp}$ ifadəsi deyil?

A) $K_{sp}=4x^3$

B) $K_{sp}=4x^4$

C) $K_{sp}=27x^4$

D) $K_{sp}=81x^5$

(ABŞ 2024)

Məsələ 64Orta

0,01 mol $\mathrm{AgNO_3}$ 1,00 L 1,00 M $\mathrm{NH_3}$ məhlulunda həll edilir.

AgCl çökməsini başlatmaq üçün minimum neçə mol HCl əlavə edilməlidir?

$$K_{sp}(\mathrm{AgCl})=1{,}8\times10^{-10}$$ $$K_f(\mathrm{Ag(NH_3)_2^+})=1{,}6\times10^7$$ $$K_a(\mathrm{NH_4^+})=5{,}6\times10^{-10}$$

A) $1{,}8\times10^{-8}$ mol

B) $1{,}3\times10^{-5}$ mol

C) 0,18 mol

D) 0,28 mol

(ABŞ 2024)

Məsələ 65Orta

Aşağıdakı tarazlıq sabitləri verilmişdir:

$$\mathrm{Ag^+(aq)+Cl^-(aq)\rightleftharpoons AgCl(s)} \qquad K_1$$ $$\mathrm{2Ag^+(aq)+CrO_4^{2-}(aq)\rightleftharpoons Ag_2CrO_4(s)} \qquad K_2$$

Aşağıdakı reaksiyanın tarazlıq sabiti hansıdır?

$$\mathrm{2AgCl(s)+CrO_4^{2-}(aq)\rightleftharpoons Ag_2CrO_4(s)+2Cl^-(aq)}$$

A) $\dfrac{K_1}{K_2}$

B) $\dfrac{K_1}{K_2^2}$

C) $\dfrac{K_2^2}{K_1}$

D) $\dfrac{K_2}{K_1^2}$

(ABŞ 2025)

Məsələ 66Orta

Kadmium yodat, $\mathrm{Cd(IO_3)_2}$, üçün

$$K_{sp}=2{,}5\times10^{-8}$$

dir.

Yodid ionu kadmiumla kompleks ion əmələ gətirir:

$$\mathrm{Cd^{2+}+4I^-\rightleftharpoons CdI_4^{2-}}$$ $$K_f=1{,}3\times10^6$$

1,00 L məhlulda 0,100 mol $\mathrm{Cd(IO_3)_2}$-ni həll etmək üçün minimum neçə mol yodid ionu əlavə edilməlidir?

A) 0,40 mol

B) 0,59 mol

C) 0,62 mol

D) 0,99 mol

(ABŞ 2025)

Məsələ 67Orta

0,50 mol bərk AgCl 1,0 L 0,100 M NaBr məhluluna əlavə edilir.

$$K_{sp}(\mathrm{AgCl})=1{,}8\times10^{-10}$$ $$K_{sp}(\mathrm{AgBr})=4{,}9\times10^{-13}$$

Tarazlıqda məhluldakı $\mathrm{Ag^+}$ qatılığı neçədir?

A) $4{,}9\times10^{-12}$ M

B) $1{,}8\times10^{-9}$ M

C) $7{,}0\times10^{-7}$ M

D) $1{,}3\times10^{-5}$ M

(ABŞ 2026)

Məsələ 68Orta

Başlanğıcda həm $\mathrm{Cd^{2+}}$, həm də $\mathrm{Tl^+}$ qatılığı 0,10 M olan məhlul hidrogen sulfid qazı ilə doymuş vəziyyətdə saxlanılır:

$$[\mathrm{H_2S}]=0{,}1\ \mathrm{M}$$

Verilir:

$$K_{sp}(\mathrm{CdS})=1{,}0\times10^{-27}$$ $$K_{sp}(\mathrm{Tl_2S})=6{,}0\times10^{-22}$$ $$K_a(\mathrm{H_2S})=8{,}9\times10^{-8}$$ $$K_a(\mathrm{HS^-})=1{,}0\times10^{-19}$$

Hansı pH intervalında metal ionlarından biri miqdari olaraq, yəni 99,9%-dən çox çökər, digəri isə tamamilə məhlulda qalar?

A) 0,5 ilə 6,8 arasında

B) 2,0 ilə 3,9 arasında

C) 4,0 ilə 6,8 arasında

D) Bunun mümkün olduğu pH yoxdur.

(ABŞ 2026)

Məsələ 69–71 · Avstraliya Kimya Olimpiadası

Məsələ 69Orta

Maqnezium oksidin həllolma qabiliyyəti 0,0086 g/100 mL-dir.

Doymuş maqnezium oksid məhlulunun pH-ı neçə olar?

A) 2,37

B) 3,37

C) 10,63

D) 11,33

E) 11,63

(Avstraliya 2009)

Məsələ 70Orta

Kimyaçı azot, fosfor və kalium mənbəyi olan ionları ehtiva edən gübrə məhlulu hazırlamaq istəyir.

Aşağıdakı bərk maddə qarışıqlarından hansı tamamilə həll olaraq belə məhlul verər?

A) $\mathrm{NaNO_3}$, $\mathrm{Ca_3(PO_4)_2}$, KCl

B) $\mathrm{K_2CO_3}$, $\mathrm{Na_3PO_4}$, $\mathrm{AgNO_3}$

C) $\mathrm{NH_4NO_3}$, $\mathrm{Na_3PO_4}$, KCl

D) $\mathrm{NH_4Cl}$, $\mathrm{K_3PO_4}$, $\mathrm{CaCl_2}$

E) $\mathrm{KNO_3}$, $\mathrm{Ca(NO_3)_2}$, $\mathrm{Na_3PO_4}$

(Avstraliya 2016)

Məsələ 71Orta

Kalsium hidroksid, $\mathrm{Ca(OH)_2}$, suda az həll olur və 20 $^\circ\mathrm{C}$ temperaturda həllolma qabiliyyəti 1,73 g/L-dir.

0,400 q kalsium hidroksid 20 $^\circ\mathrm{C}$ temperaturda 200 mL suya əlavə edilərsə neçə qram kalsium hidroksid həll olmadan qalar?

A) 0,027 q

B) 0,054 q

C) 0,173 q

D) 0,346 q

E) 0,400 q

(Avstraliya 2017)

Məsələ 72–78 · Belarus Kimya Olimpiadası

Məsələ 72Orta

Kolbada 5,0 q $\mathrm{PbF_2}$ və 100 mL su qarışdırılmışdır.

Alınan məhlulda həll olmuş maddənin kütlə faizi aşağıdakı qiymətlərdən hansına ən yaxındır?

A) 0,05%

B) 4,8%

C) 0,05

D) 5,0%

(Belarus 2006, 9-cu sinif)

Məsələ 73Orta

$\mathrm{AgNO_3}$ məhlulundan gümüşü NaCl vasitəsilə çökdürərkən ən yüksək çökmə tamlığı hansı halda əldə edilir?

A) Çökdürücünün çatışmazlığından istifadə etdikdə

B) Çökdürücünün stoxiometrik miqdarından istifadə etdikdə

C) Çökdürücünün az miqdarda artığından istifadə etdikdə

D) Çökdürücünün böyük artığından istifadə etdikdə

(Belarus 2008, 10-cu sinif, 11 illik)

Məsələ 74Orta

Aşağıdakı kalsium duzlarından hansı suda həll olmayan duzlara aiddir?

A) Nitrat

B) Asetat

C) Hidrogenkarbonat

D) Hidrogensulfat

E) Hidrogenfosfat

F) Dihidrogenfosfat

(Belarus 2012, 9-cu sinif)

Məsələ 75Orta

Aşağıdakı duzlardan hansının sulu məhlulu olduqda artıq miqdarda qələvi məhlulu əlavə edilərkən maqnezium hidroksid çöküntüsü əmələ gəlmir?

A) LiCl

B) NaCl

C) $\mathrm{NH_4Cl}$

D) $\mathrm{KNO_3}$

E) $\mathrm{Li_2SO_4}$

F) CsBr

(Belarus 2018, 10-cu sinif)

Məsələ 76Orta

Aşağıdakı duzlardan hansının suda həllolma qabiliyyəti nitrat turşusunun sulu məhlulundakı həllolma qabiliyyətindən nəzərəçarpacaq dərəcədə aşağıdır?

A) $\mathrm{PbF_2}$

B) $\mathrm{PbCl_2}$

C) $\mathrm{PbBr_2}$

D) $\mathrm{PbI_2}$

E) PbS

F) $\mathrm{PbSO_4}$

(Belarus 2020, 11-ci sinif)

Məsələ 77Orta

200 q doymuş gümüş nitrat məhluluna aşağıdakılardan hansının 10 q-ı əlavə edildikdə çöküntü əmələ gəlməz?

A) $\mathrm{P_2O_5}$

B) NaOH

C) $\mathrm{PCl_5}$

D) $\mathrm{Na_2S}$

E) $\mathrm{NH_2OH}$

F) NaI

(Belarus 2021, 11-ci sinif)

Məsələ 78Orta

0,200 M barium xlorid və dəmir(III) sulfat məhlulları qarışdırılır.

Çökmə dayandıqdan sonra alınan məhlulda duzun qatılığı neçədir?

A) 0,066 M

B) 0,100 M

C) 0,133 M

D) 0,200 M

E) 0,300 M

F) 0,400 M

(Belarus 2022, 10-cu sinif)